Rycerstwo Niepokalanej walką o lepszy świat

Ojciec Święty, Jan Paweł II, w dniu kanonizacji św. Maksymiliana, tak się wyraził i w pewien sposób skomentował właśnie Rycerstwo Niepokalanej: „Wiara – mówił – i uczynki całego życia o. Maksymiliana Kolbego, wskazują na to, ze swoją współpracę z Bożą łaską pojmował jako wojowanie”. Jest tam nawias i napisane „militia”. Ojciec Święty posłużył się tym łacińskim słowem. Jako wojowanie – „militia”, ale pod znakiem Niepokalanej. Pod znakiem Niepokalanego Poczęcia.

Wstęp

Działalność Rycerstwa Niepokalanej oceniano i ocenia się nadal bardzo różnie, począwszy od surowej krytyki, a skończywszy na sądach pełnych uznania i zachwytu. Chciałbym tylko zaznaczyć, że dużą przeszkodą w obiektywnym spojrzeniu na Milicję Niepokalanej, a szczególnie na jej działalność jest zbyt powierzchowna znajomość tego, czym jest Rycerstwo Niepokalanej. By móc właściwie ustosunkować się do niego, trzeba je lepiej poznać. Może nie zawsze wnioski niniejszej konferencji będą zgadzały się z osobistymi sądami P.T. słuchaczy, ale spełni ona swoje zadanie, jeśli pomoże właściwie spojrzeć na wielkie dzieło św. Maksymiliana Marii Kolbego.

1.	Podstawy ideowe Rycerstwa Niepokalanej

Założenia ideowe i sama idea są podstawą istnienia i działania wszystkich stowarzyszeń, związków, ruchów itp. Jeżeli bowiem chcą one dokonywać przemiany środowiska (czynić lepszym świat), to ich członkowie muszą mieć swoistą wizję rzeczywistości. Muszą wiedzieć, co chcą osiągnąć przez zespołową pracę, jakie metody i środki działania mogą w niej stosować, do czego są zobowiązani i kim mogą być w danym stowarzyszeniu czy ruchu, co różni ich od innych grup i jaką postawę mają wobec nich zajmować. Jeśliby członkowie danego stowarzyszenia nie mieli pojęcia o tych zagadnieniach, to wówczas ich społeczne istnienie i działanie byłoby nie do pomyślenia. 
Idea spełnia ogromną rolę w życiu każdego stowarzyszenia: ona bowiem wyznacza wspólny cel działania, dostarcza treści do jego uzasadnienia, wszystkim członkom podaje jednakową motywację i zobowiązuje do zachowania tych samych zasad postępowania, tworzy historię grupy, dostarcza wzorów do naśladowania. Ona jednoczy i wychowuje jego członków, wyciska na nich tak swoiste znamię, że bez wnikliwych obserwacji można powiedzieć kto np. jest katolikiem świeckim, a kto członkiem zakonu (nawet wówczas, gdy występuje incognito). Idea selekcjonuje także członków grupy na tych, którzy w pełni ją przyjmują i dostosowują do niej swoje życie, oraz tych, którzy czynią to połowicznie lub są do niej nastawieni negatywnie.
Pierwsi są przywódcami grupy i jej najgorliwszymi działaczami gotowymi przekreślić nawet własną wygodę i korzyści, jeśli wymaga tego od nich krytyczna sytuacja. Na rzecz idei, jaką przyjmują, są gotowi do największych poświęceń. Przykładem może tu być ofiarowanie życia przez o. Kolbego za Franciszka Gajowniczka, którego nawet dokładnie nie znał.
Idea, podporządkowując wspólnemu celowi sferę myśli i czynów poszczególnych jednostek, przekształca je w zwartą siłę społeczną, gotową do wspólnej walki i skoordynowanego działania zdolnego zmienić nawet całą strukturę społeczną. Tak np. mała grupa Apostołów z biegiem lata tak rozrosła się liczebnie i stała się tak wielką siłą społeczną, że w niespełna 300 lat zdołała przekształcić Rzymskie Imperium z pogańskiego, w chrześcijańskie.
Idea jakiejkolwiek grupy, kształtując wewnętrzne postawy członków, ustawia ich równocześnie ekspansywnie wobec środowiska. Wszystkie tu wymienione właściwości posiada także idea Rycerstwa Niepokalanej, którą w stylu telegraficznym można ująć w następujący sposób.
Człowiek powracając do Boga, z ręki którego wyszedł, udoskonala się i przebóstwia, a przez to równocześnie oddaje cześć swemu Stwórcy. Osobą, która uczyniła to w stopniu najwyższym jest Niepokalana. Dzięki temu stała się Ona jakby łącznikiem między Bogiem a ludźmi, między samą świętością a niedoskonałością. Z tych prawd dogmatyczno-teoretycznych wypływa idea typu praktycznego, która głosi, że każdy kto chce w sposób pewny i szybki dojść do Boga musi korzystać z pośrednictwa Niepokalanej.
Dogłębne zrozumienie tych idei i wczucie się w sytuację, że wielu ludzi z tego pośrednictwa Niepokalanej nie korzysta lub korzysta w niewystarczającej mierze wyznacza następne idee, pobudzające do konkretnego działania. Jedna z nich wymaga, aby wszystkich ludzi doprowadzić do takiego stanu, w którym mogliby najowocniej korzystać z pośrednictwa Niepokalanej. Druga natomiast skłania członków Rycerstwa do całkowitego oddania siebie Niepokalanej, ponieważ dopiero wówczas ich działalność może wydać plon stokrotny.
Do korzystania z pośrednictwa Niepokalanej i do włączenia się w Jej działalność zachęcają idee dobroci i zwycięstwa. Pełnią one niejako rolę usługową i przemawiają do poszczególnego człowieka w bardzo bezpośredni i zachęcający sposób. Przedstawiają Niepokalaną jako Tę, która wszystkim pomaga i potrafi nawet największych grzeszników wyprowadzić z nędzy moralnej i tak mocno postawić na nogi, że dojdą do Boga i będą szczęśliwi; w walce ze złem jest Ona pełna mocy i do Niej będzie należało ostateczne zwycięstwo.
Schematycznie i w sposób bardzo uproszczony przedstawiona wyżej idea Rycerstwa Niepokalanej zawiera w sobie ogromną zawartość, pewność nie dopuszczającą wątpliwości, konsekwencję. Pobudza do działania, ponieważ każdy wierzący człowiek chciałby łatwiej, szybciej i pewniej dojść do Boga; każdy chętnie korzysta z pomocy kogoś, kto jest pełen mocy i równocześnie pełen dobroci; nikt też nie chce należeć do pokonanych.

2.	Urzeczywistnianie ideału MI w życiu i działalności świętego Maksymiliana

a)	w życiu
Ideał Rycerstwa Niepokalanej pojął najlepiej i w życiu swym urzeczywistnił najdoskonalej sam o. Maksymilian Kolbe. Uważał on, że „MI– ja”, a więc nawrócenie i uświęcenie siebie pod opieką i za pośrednictwem Niepokalanej, za sprawę najważniejszą. Pracował nad sobą tak wytrwale i intensywnie, z tak wspaniałym rezultatem, że kard. Piazza mógł w r. 1943 napisać, że „w życiu o. Kolbego arcydziełem jest nie tyle jego dzieło apostolskie (choć ma ono urok powieści i proporcje cudu)”, co „on sam, który w MI znalazł swoją całkowitą i heroiczną formę świętości”.
Do świętości zmierzał o. Maksymilian krokiem olbrzyma, i to od wczesnych lat. Pamiętał o zachęcie, którą w dniu święceń kapłańskich dał mu kard. Pompilj: „Niech woń twego życia będzie rozkoszą Kościoła Chrystusowego”. Jako młody kapłan, w r. 1920, sformułował sobie w czasie rekolekcji regulamin życia, który zresztą już przedtem w wielu punktach zachowywał.
Na wstępie stawia sobie cel maksymalny: „Muszę być świętym jak największym. Jak największa chwała Boża przez zbawienie i jak najdoskonalsze uświęcenie swoje i wszystkich, co są i będą, przez Niepokalaną = MI 3”, czyli MI w stopniu najwyższym, heroicznym. Trzeba zaczynać od siebie, trzymając się hasła, które wypisał pod koniec regulaminu: „Totus primum sibi, et sic totum omnibus” (cały najpierw dla siebie, a tak cały dla wszystkich). „Pierwszą twą sprawą jest twoje własne uświęcenie. Troska o uświęcenie innych ma być przepełnieniem twej miłości ku Panu Jezusowi”. Tylko z własnej pełni można innym udzielać.
Następnie o. Maksymilian czyni rozbrat z grzechem. Rozkazuje sobie: „Z góry wyłącz grzech śmiertelny czy powszedni dobrowolny. Spokój o przeszłość – gorącością wynagródź czas stracony. Nie opuszczę:
a)	żadnego zła nie naprawiając go (zniszczenia go);
b)	żadnego dobra, które mógłbym zrobić, powiększyć lub w jakikolwiek sposób do niego się przyczynić”.
Wie o. Kolbe, że grzech jest największą i jedyną obrazą Boga, wie, jak strasznie cierpiał za nasze grzechy Jezus Chrystus, ile złego przynosi światu niezachowanie Przykazań Bożych, dlatego wobec grzechu jest bezkompromisowy. Wciąż będzie prosił Niepokalaną o moc do pokonania Jej nieprzyjaciół, którymi jest „to wszystko, co pochodzi od węża piekielnego, ducha kłamstwa, i on sam, więc wszystkie nasze wady, wszystkie winy”.

Dalsze postanowienie brzmi: „Reguła twoja – posłuszeństwo = Wola Boża przez Niepokalaną”. Najpewniej objawia Bóg swą wolę przez swoich zastępców na ziemi. „Przez posłuszeństwo wznosimy się ponad naszą skłonność i działamy według mądrości nieskończonej (bez przesady), mądrości Bożej”. A jak zegarek nakręca się według zegara wzorcowego, tak Wolę Bożą najlepiej jest pełnić według idealnego wzorca – Niepokalanej. Do Jej ciągłego „fiat” („niech się stanie według słowa Twego”) dołącza o. Maksymilian stale swoje „fiat”.
By sobie ułatwić pełnienie woli Bożej, trzeba się trzymać zasad podyktowanych przez wiekowe doświadczenie: „Czyń, co czynisz; działaj zawsze spokojnie, z miłością; zachowaj porządek, a porządek cię zachowa”. W dzienniczku z medytacji o. Maksymiliana znajdujemy pod datą 03.01.1919 r. Proste słowa, świadczące, ile w swej pracy nad sobą czerpał z wychowania, jakie otrzymał w domu rodzinnym: „Ucz się i pracuj spokojnie, jak Tata mówił: zostaw troski Niepokalanej”. Kiedy indziej postanowił sobie: „Wykończ każdą czynność dobrze”.
Następne postanowienie jest szczegółowym przypomnieniem całkowitego oddania się Niepokalanej: „Pamiętaj zawsze, że jesteś rzeczą i własnością bezwzględną, bezwarunkową, bezgraniczną, nieodwołalną Niepokalanej; czymkolwiek jesteś, cokolwiek masz lub możesz, wszystkie akty (myśli, słowa, uczynki) i doznania (przyjemne, przykre, obojętne) są Jej całkowitą własnością. Niech więc z tym wszystkim czyni, cokolwiek się Jej (a nie tobie) podoba... Jesteś narzędziem w Jej ręku, więc czyni to tylko, co Ona chce; wszystko z Jej ręki przyjmuj”. W tymże 1920 r. na jednej z medytacji o. Kolbe postanowił sobie: „Bądź panem siebie, a niewolnikiem miłosnym Niepokalanej”.
Zbliżanie się do Niepokalanej nie tylko pozwala lepiej widzieć wolę Bożą, ale też ułatwia korzystanie z łaski Chrystusowej i tak umożliwia pełnienie woli Bożej. O. Kolbe, znając słabość stworzenia, nie ufał sobie, ale też, pomny na potęgę łaski Bożej i skuteczność orędownictwa Niepokalanej, nie kładł granic ufności w Niej. Powiedział sobie na rekolekcjach w r. 1920.: „Wszystko mogę w Tym, który mnie umacnia przez Niepokalaną”. Ze swej strony o jedno tylko się starał: o wierność łasce Bożej, by nie „bruździć”, nie przeszkadzać Niepokalanej.
W spuściźnie pisarskiej o. Maksymiliana Kolbego znajdują się m.in. myśli i postanowienia, jakie czynił na rekolekcjach w latach 1912 – 1940, na codziennych medytacjach w latach 1918 – 1921, nadto pamiętniki z lat 1918 – 1938 i luźne zapiski. Świadczą one wymownie, jak sumiennie przykładał się on do pracy nad sobą, jak wciąż nawracał do regulaminu życia, który sobie nakreślił w młodości. Również świadkowie jego życia zeznają, że nawet w nawale pracy apostolskiej stawiał zawsze na pierwszym miejscy uświęcenie własne i nigdy nie ustawał w zwalczaniu swych wad i w ćwiczeniu się w cnotach.
Zaiste o. Maksymilian stal się MI 3, tj. Rycerzem Niepokalanej w stopniu heroicznym. O. Antoni Ricciardi, postulator generalny zakonu franciszkańskiego, badając cnoty o. Kolbego, mógł się przekonać, że „źródłem jego świętości, przyczyna sprawczą wszystkich jego aktów heroicznych, które co dnia powtarzane stanowią wątek całego jego życia, było poświęcenie się Niepokalanej”.

b)	w działaniu

Święty Maksymilian pojmował Rycerstwo Niepokalanej jako specyficzną formę życia chrześcijańskiego, jako konkretną drogę dążenia do świętości i apostolstwa, na której Niepokalana jest wzorem i siłą inspirującą. Jasno daje temu wyraz w jednym z artykułów napisanych w czerwcu 1936 r., prawdopodobnie na okręcie, podczas powrotnej podróży z Japonii do Polski.
„Niepokalana – oto nasz ideał”. Przede wszystkim ideał świętości odzwierciedlający i odnawiający w nas życie samej Maryi. „Samemu do Niej się zbliżyć, do Niej się upodobnić, pozwolić, by Ona opanowała nasze serce i całą naszą istotę, by Ona żyła i działała w nas i przez nas, by Ona miłowała Boga naszym sercem, byśmy do Niej należeli bezgranicznie – oto nasz ideał”.
Świętość prowadzi do rozwoju w nas i w innych tej samej łaski Bożej, która była w Niepokalanej: „By Jej życie w nas pogłębiało się z dnia na dzień, z godziny na godzinę, z chwili na chwilę i to bez żadnych granic – oto nasz drogi ideał. I aby to Jej życie podobnie się rozwijało w każdej duszy, co jest i będzie kiedykolwiek – oto nasz drogi ideał”.
Z miłości ku Niepokalanej, z wysiłku czerpiącego natchnienie z Jej uległości wobec planów Bożych, wypływa także działalność apostolska: „Promieniować na otoczenie, zdobywać dla Niej dusze, by przed Nią także serca bliźnich się otwarły; by zakrólowała Ona w sercach wszystkich, co są gdziekolwiek na świecie, bez względu na różnicę ras, narodowości, języków i także w sercach wszystkich, co będą kiedykolwiek aż do skończenia świata – oto nasz ideał”.
By lepiej zrealizować ten ideał, św. Maksymilian uważa za konieczność i warunek nieodzowny, całkowite poświęcenie się Niepokalanej jako rzecz, narzędzie, własność aż do utożsamienia się z Nią.
Poświęcenie się Niepokalanej znajduje wreszcie jasne potwierdzenie w jego działalności. Z duchem franciszkańskiego, całkowitego wyrzeczenia o. Maksymilian łączy najnowocześniejsze środki apostolstwa – prasę i radio. Niepokalanów staje się nowoczesnym ośrodkiem wydawniczym z własną radiostacją. Przy jej poświęceniu zapowiada użycie dla sprawy Niepokalanej telewizji.

W r. 1930 wyjeżdża na misje do Japonii i w Nagasaki zakłada Niepokalanów Japoński. Po sześciu latach wraca do Polski, doprowadzając do niezwykłego rozwoju swoje wydawnictwo. „Rycerz Niepokalanej” osiąga milionowy nakład, rosną szeregi Rycerstwa Niepokalanej, Niepokalanów staje się największym klasztorem w świecie.
Ale wciąż, zwłaszcza w konferencjach sobotnich, przypomina współpracownikom, że istotny zbliżanie się do Niepokalanej”. rozwój Niepokalanowa to nie powiększanie jego terenu, nie sprowadzanie coraz bardziej nowoczesnych maszyn, nie mnożenie nakładu pism MI, ale „codzienne, z każdym dniem coraz większe zbliżanie się do Niepokalanej”.
Redaktorów pouczał, że wtedy ich artykuły będą doskonałe, gdy pod nimi będzie mogła podpisać się Niepokalana. „W ogóle – mówił – cała nasza działalność musi tak wyglądać, by było widać, że Niepokalana działa w nas i przez nas”.
Akcja apostolstwa św. Maksymiliana ogarnia całą Polskę, gromadząc siły duchowe przed ciężką próbą. Świadomość tej próby nie rodziła jednak katastrofizmu, przeciwnie, stawała się zachętą do jeszcze większej gorliwości, jeśli w r. 1937, w święto Królowej Polski, o. Kolbe mówił: „My mamy obowiązek starać się, aby Najświętsza Maryja Panna była Królową Polski naprawdę, i to nie tylko jakąś Królową konstytucyjną, ale absolutną. Święto Królowej Korony Polskiej ma dla nas specjalne znaczenie. Ono nam przypomina, że jesteśmy przeznaczeni do walki o Jej królowanie”. W rok potem przedstawia rolę dziejową Polski i jej działania apostolskie. Mając taką misję Polska „potrzebuje czerstwego zdrowia moralnego i dlatego Niepokalana staje tu w Niepokalanowie i działa na dusze (...). Chce, aby Polska wzmocniła się duchowo i aby promieniowała na cały świat...”
Praca Niepokalanowa przynosi owoce. Księża donoszą ze swych parafii, że dzięki jego pismom, użyźnionym modlitwą i ofiarą wydawnictw, widać wszędzie wzrost wiary i dobrych obyczajów, ludzie zaczynają być lepsi. Wstrząsem dla sumienia narodu była przeprowadzona w r. 1938 na łamach „Rycerza Niepokalanej” kampania w obronie dzieci nienarodzonych. Ożywia się duch apostolski w narodzie. Pod sztandarem Niepokalanej stanęło blisko milion wiernych z różnych stanów i zawodów. Kard. August Hlond, Prymas Polski, mówił wówczas z radością: „Niepokalana Dziewica podbija duszę polską”. Po wojnie biskupi polscy stwierdzili w urzędowym piśmie do Stolicy Apostolskiej, że apostolstwo prasowe o. Kolbego „zrodziło liczne i bardzo zbawienne owoce dla dobrego uformowania wiernych”, a zwłaszcza przygotowało ich na przeżycie niebezpieczeństwa i zniesienie strasznych okropności ostatniej wojny. Kard. Stefan Wyszyński zwykł mówić, że Założyciel Niepokalanowa przygotował drogę maryjną na święte tysiąclecie chrztu Polski.

3.	„Militia” – znaczy wojowanie

O. Maksymilian Kolbe „swoją współpracę z Bożą łaską pojmował jako wojowanie (militia)” – „Militia Immaculatae” (MI) – Milicja Niepokalanej, Rycerstwo Niepokalanej. Dlaczego łacińskie słowo „militia”? Nie możemy oczywiście opierać się na naszych polskich skojarzeniach z milicją w ostatnich latach PRL-u. Kontekst jest biblijny. A zatem, wielokroć w Piśmie Św. występuje porównanie, że życie ludzkie jest trudzeniem się, jest walką, jest zmierzaniem. Popatrzmy, czy przeczytajmy sobie: wiele wskazówek Chrystusa Pana mówi o tym ewidentnie. Na początek chcę skorzystać jeszcze z tekstu Księgi Hioba, a więc z czasów przed-chrystusowych (Hi 7,1). Jest tam takie zdanie: „Militia est vita hominis super terram”. Tłumaczenie Biblii Tysiąclecia: „Do bojowania podobny jest byt człowieka”. Tzw. Biblia Poznańska przetłumaczyła: „Życie człowieka to żołnierska służba”; żołnierska służba... Czesław Miłosz ten tekst przetłumaczył: „Ciężką służbę ma człowiek na ziemi” – ciężką służbę... Bo ciężko jest żyć w pełni po ludzku. Życie człowieka na ziemi jest, i musi być, ustawiczną walką. W Nowym Testamencie apostoł Paweł powtarza kilkakrotnie, że chrześcijanin musi być „żołnierzem (miles) Chrystusa” (2Tm 2, 3), winien za Niego walczyć i z Nim współdziałać. Wyjaśnia się więc, dlaczego Matka Boża chciała poprzez swego sługę, o. Maksymiliana, odwołać się do tego pojęcia walki rycerskiej i zgromadzić w swoim imieniu wielu wspaniałomyślnych chrześcijan.
Ale co właściwie oznacza ta „milicja”, do której jesteśmy wezwani jako chrześcijanie i jako dzieci Maryi? Myślę, że wyjaśnienie można ująć w następujący sposób:

a) MI to walka: najpierw z samym sobą; znalezienie odpowiedzi na istotne pytania: jak nawrócić swe serce i jak dawać świadectwo wierze, jak walczyć za Prawdę, kochając ludzi i nienawidząc błędu, zwyciężając nie nienawiścią czy gwałtem albo walką, która niszczy i zabija, ale walką maryjną, którą stanowi „siła miłości”;

b) MI, to szukanie chwały Bożej i Niepokalanej, które staje się dla człowieka źródłem błogosławieństwa, a które o. Maksymilian przedstawia jako uboczny skutek działania Rycerstwa Niepokalanej.
Przede wszystkim wchodzi w grę szczęście dusz: „Przewodnia myśl – to cel Rycerstwa Niepokalanej: podbić dla Niej jak najwięcej dusz, bo gdzie Ona zakróluje, tam wnet umysły jaśnieją, serca oczyszczają się z grzechu, a szczęście prawdziwe, czyste, święte, płynące z Najświętszego Serca Jezusowego, zagości”. 

Podobną myśl św. Maksymilian wyraża trzy lata wcześniej w artykule, gdzie przestrzega przed nieprzyjaciele, przybierającym różne nazwy: „Na całej kuli ziemskiej (...) zaciekle toczy się walka przeciw Kościołowi i szczęściu dusz”.
Nieprzyjaciel, o którym wspomina Święty jest mocny i pozornie nieuchwytny. On jednak się nie zniechęca, po przypomnieniu zdania św. Pawła: „Wszystko mogę w tym, który mnie umacnia” (Flp 4, 13), precyzuje sposób i taktykę naszej walki przeciwko nieprzyjacielowi: Rycerze Niepokalanej winni podbijać serca ludzi dla Maryi. Resztę dokona Ona. Niepokalana weźmie te serca w posiadanie, włoży je w gorejące miłością Serce Jezusa i uczyni je szczęśliwymi.
Szczęście dusz i całej ludzkości leży o. Kolbemu szczególnie na sercu. W r. 1925, prezentując pierwszy „Kalendarz Rycerza Niepokalanej”, stawia na pierwszym planie, jako cel MI szczęście dusz ludzkich: „Cel Rycerstwa Niepokalanej, cel Rycerza, to jest uszczęśliwić ludzkość, szerząc w duszach spragnionych szczęścia i goniących za nim w każdej chwili życia, miłość ku Tej, która może i chce wprowadzić do serca pokój i błogie zadowolenie, jeszcze tu na ziemskim wygnaniu, pośród otaczającego zamieszania, nacierających trosk i kłopotów, sięgającego aż do głębi serca – bólu”.
Kto Ją szczerze pokocha i z dziecięcym przywiązaniem, i miłością w każdej pokusie, i w każdej trudności życia do Niej się ucieknie, ten na pewno skruszy wszystkie zapory na drodze szczęścia, przedsmak wesela w niebie”.
Szczęście, do którego św. Maksymilian chce prowadzić dusze bierze swój początek już na tej ziemi, lecz dopełnia się, oczywiście, w przyszłym życiu.
c) MI, to obowiązek obecności w społeczności ludzkiej, w służbie integracji godności człowieka.
To kryterium wyraża bardzo dobrze to, co twierdził odnośnie do MI św. Maksymilian: „Prowadzi ono jeszcze dalej wychowanie człowieka – aż do zupełnego wykończenia jego charakteru”.
Dlatego też pragnie, by członkowie byli obecni we wszystkich środowiskach i sektorach działalności ludzkiej.
Przez świeckich Rycerstwo Niepokalanej winno przedostawać się do każdego środowiska i przenikać ludzką działalność: „Przy pomocy Niepokalanej musimy dążyć do tego, aby wierni Niepokalanej Rycerze znajdowali się wszędzie, a zwłaszcza na stanowiskach tak ważnych jak:
– wychowanie młodzieży (profesorzy zakładów naukowych, nauczyciele, towarzystwa sportowe);
– kierowanie umysłami mas (czasopisma, dzienniki, ich redagowanie i kolportaż, wypożyczalnie ludowe, lotne biblioteki itd., odczyty, obrazy świetlne, kina itd.);
–  sztuki piękne (rzeźbiarstwo, malarstwo, muzyka, teatr);
–  nasi MI niech się staną na każdym polu pierwszymi pionierami i wodzami w nauce (przyroda, historia, literatura, medycyna, prawo, nauki ścisłe itd.).
Niech też pod naszym wpływem i pod opieką MI stają się i rozwijają się placówki przemysłowe, handlowe, banki itd.
Słowem, Rycerstwo niech przesiąknie wszystko i w duchu zdrowym uleczy, wzmocni i rozwinie dla większej chwały Bożej przez Niepokalaną i dla dobra ludzkości”.
W tym względzie o. Kolbe uprzedza te formy apostolatu, które Sobór Watykański II nazywa kształtowaniem porządku spraw doczesnych w duchu chrześcijańskim, co jest zadaniem przede wszystkim ludzi świeckich (DA 7).
Rodzi się więc natychmiast pytanie, czy dzisiaj członkowie MI są faktycznie i w sposób znaczący włączeni w te wszystkie rzeczywistości doczesne?
Nie można zaprzeczyć, że są w tym względzie pewne usiłowania, lecz w wielu miejscach nasze Rycerstwo żyje jeszcze w cieniu zakrystii, dalekie od tego, jak je widział jego Założyciel. Czy o. Kolbe był utopistą, czy też my grzeszymy zaniedbaniem?
Przyjęcie większej odpowiedzialności ze strony świeckich jest z kolei wymogiem naszych czasów. Dzisiaj w społeczności cywilnej to oni przecież odgrywają rolę odpowiedzialnych na polu polityki, szkolnictwa, przemysłu, handlu itp. Słuszne więc jest stwierdzenie, że kto w społeczeństwie jest protagonistą, nie może być w Kościele tylko obserwatorem.

4.	Refleksje praktyczne

O. Kolbe wskazuje różne cele Rycerstwa Niepokalanej, ale zależnie od okoliczności – zalecając raz jeden, raz drugi – zachęca nas, byśmy wyszczególnili sobie cele najbardziej palące, dla których w naszym środowisku należałoby się koniecznie zaangażować.
W dzisiejszym Kościele i świecie pozostaje zawsze aktualny obowiązek szukania chwały Bożej i triumfu Jego Królestwa. Ale z drugiej strony, dążenie do tego celu jest obowiązkiem każdego chrześcijanina... Natomiast celem specyficznym MI jest utrzymanie w Kościele zawsze żywej i aktualnej drogi maryjnej, czy to w dążeniu do świętości, czy tez w działalności apostolskiej.
MI, jak z naciskiem podkreśla św. Maksymilian, stanowi globalną wizję życia w aspekcie maryjnym. Nie można więc jej sprowadzać do zwykłego faktu pobożnościowego. Jej celem i obowiązkiem zarazem jest ułatwić poznanie roli i posłannictwa Maryi w Kościele i w życiu duchowym poszczególnych chrześcijan; ukazywanie, że Ona jest wzorem dla wiernych w różnych egzystencjalnych sytuacjach życia, by każdy mógł w pełni docenić dar otrzymany w osobie Maryi.

O. Maksymilian w swoich czasach zwracał szczególną uwagę na masonów i Żydów. Analogicznie też w dzisiejszym świecie, Rycerstwo Niepokalanej może i powinno jeszcze uczynić przedmiotem swych modlitw i zainteresowań ateistów i ludzi religijnie obojętnych, oraz tych, którzy nie pamiętają o Bogu i wartościach chrześcijańskich. Św. Maksymilian w pewien sposób przewidywał to zadanie, gdy zachęcał do zwalczania ateizmu i neopogaństwa.
Ostatnio Sobór Watykański II wskazuje na ateizm, jako na jeden z najpoważniejszych problemów doby obecnej (KDK 19). Współczesny ateizm jest zjawiskiem złożonym i masowym. Do jego powstania przyczynili się w pewnym sensie również i wierzący, którzy, jak stwierdza Sobór, „na skutek zaniedbań w wychowaniu religijnym albo fałszywego przedstawiania nauki wiary, albo też braków w ich własnym życiu religijnym, moralnym i społecznym, powiedzieć o nich trzeba, że raczej przesłaniają, aniżeli pokazują prawdziwe oblicze Boga i religii” (KDK 19).
Wychodząc z tych założeń Rycerze Niepokalanej powinni zbliżyć się do niewierzących w postawie szczerego i roztropnego dialogu (KDK 21), ukazując przede wszystkim świadectwem własnego życia, że orędzie chrześcijańskie „idzie po linii najtajniejszych pragnień ludzkiego serca i jest dalekie od pomniejszania człowieka, niesie dla jego dobra światło, życie i wolność” (KDK 21).
Czy u ciebie i w twojej grupie przejawia się jasna świadomość, że przynależność do MI nie może być uważana tylko za fakt pobożnościowy, lecz winna prowadzić do globalnej wizji świata w świetle maryjnym, zarówno w dążeniu do świętości, jak i w działalności apostolskiej?
Jakie są w twoim środowisku najpilniejsze potrzeby i największe pustki do zapełnienia?
Czy szukanie chwały Bożej i pragnienie doprowadzenia wszystkich ludzi do Boga stanowi twoją pasję życiową, a może w tym względzie ogarnia cię obojętność?
Czy próbujesz podjąć dyskusję z jakimś ateistą lub człowiekiem religijnie obojętnym?
Czy masz przekonanie, że ateizm może być przezwyciężony dzięki doktrynie odpowiednio wyłożonej, jak również przez życie i świadectwo Kościoła – i przez świadectwo twojego życia? „Zadaniem bowiem Kościoła jest uobecniać i czynić niejako widzialnym Boga Ojca i jego Syna wcielonego przez nieustanne odnawianie się i oczyszczanie pod kierunkiem Ducha Świętego” (KDK 21).
Po wyszczególnieniu najbardziej palących potrzeb naszego środowiska i po zastanowieniu się, jak można temu zaradzić, należy podjąć ściśle i konkretne zobowiązanie. W tym punkcie grupa MI powinna zatrzymać się, by zapoznać się ze wszystkimi trudnościami i problemami na jakie napotyka orędzie kolbiańskie, by znaleźć ewentualne rozwiązania i odpowiedzi.
Nie zadawalajmy się tylko zrozumieniem myśli i ideałów św. Maksymiliana, lecz starajmy się także tłumaczyć je innym. To wszystko ułatwi nam lepsze rozumienie idei Świętego, a przede wszystkim pozwoli na wielki wkład w rozszerzanie jego orędzia.

Zakończenie

Zakończenie tej konferencji niech będzie orędziem wielkiej nadziei.
Św. Maksymilian i jego dzieło przedstawiają dla Rycerstwa Niepokalanej i dla całego Kościoła wyjątkowy dar i wielkie bogactwo, nie tylko ze względu na wspaniały przykład miłości do Matki Bożej i gorliwości apostolskiej, lecz również i dlatego, że wskazał on zadanie, które nigdy nie zostanie wyczerpane, które mogłoby zabezpieczyć MI przed wszelkiego rodzaju stagnacją i zestarzeniem się, to znaczy, zadanie pisania wysiłkiem własnego życia niekończącej się strony na temat Niepokalanego Poczęcia, szukając ustawicznie nowego i coraz bardziej wymownego wyrazu w świętym współzawodnictwie z minionymi wiekami i między sobą!
„Ten duch – pisał o. Maksymilian – niech przesiąknie... niech rozwinie się dla większej chwały Bożej przez Niepokalaną i dla dobra ludzkości. Czynić to możemy – zdaniem o. Maksymiliana – piórem, słowem, przykładem, cierpieniem, upokorzeniem, przez dobre czyny”.
Dobrem zwyciężaj! „Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj” (Rz 12, 21). To jest właśnie to...
Przedstawione powyżej sugestie są tylko próba odpowiedzi na niektóre wyzwania wobec tak indywidualnych członków Rycerstwa Niepokalanej (MI 1), jak i do kół zorganizowanych ruchu (MI 2), oraz do tych, którzy służą sprawie Niepokalanej w ramach MI 3. nie są to gotowe recepty na wyzwania obecnych czasów. Materiał przedstawiony niech służy raczej do twórczej analizy, by w jej wyniku odkryć jak najskuteczniejsze formy naszego apostolstwa, by nasze spotkanie nie skończyło się tylko na wymianie zdań, lecz przyniosło konkretne owoce w naszym życiu.
Rycerstwo Niepokalanej „gotuje światu wiele nowych, zbawczych przemian, jest to dzieło tajemnicy naszych czasów, które nie zejdzie z repertuaru planów Opatrzności aż do osiągnięcia celu, dla którego stworzone zostało” – upewnił się w tym przekonaniu pisarz Żegota po rozmowie z Twórcą MI, w 1939 roku. Pewność nasza co do tego winna być teraz dużo większa, bo mamy już za sobą tak obiecujące zadatki, w których, jak widzimy, błyszczy niewymownym światłem potęga i dobroć Niepokalanej. Pokornie prośmy Niepokalaną, by raczyła nadal nami posługiwać się w szerzeniu błogiego Królestwa Najświętszego Serca Jezusowego.

Życzenia i testament o. Maksymiliana dla Rycerstwa

„Życzę podbicia jak najwięcej dusz Niepokalanej, bo to nasze życie, nasz oddech, każde nasze uderzenie serca; oddać się Niepokalanej coraz bardziej, bezwarunkowo i nieodwołalnie, i to oddanie się zaszczepiać w sercach wszystkich na całym świecie, by Ona mogła dowolnie rządzić w sercach naszych i w sercach wszystkich na świecie całym – wykonanie jak najszybsze celu MI na całym świecie, a potem dopilnowanie, by nikt sztandaru Niepokalanej z żadnego serca nie usunął.
Co za ogrom pracy!
A po śmierci, co będzie?
Po życiu tak utrudzonym, przecierpianym i wyniszczonym dla Niepokalanej??!!”

„Pomóżcie mi, Kochani Bracia, dla Niepokalanej cały świat zdobyć. Ona jest godna tego.
Ja jestem słaby, a nawet już się starzeję, dlatego mogę wkrótce umrzeć. Ponieważ każdemu wolno napisać testament, dlatego sądzę, że i ja nie jestem pozbawiony tego prawa. Przeto, Bracia, gdy dojdzie do was wiadomość o mojej śmierci, wiedzcie, ze na mocy testamentu wy jesteście dziedzicami moimi. Dotąd wszyscy pracowaliśmy dla Niepokalanej; gdy zaś umrę, wtedy wy powinniście pracować bez ograniczeń, aż do przelania krwi, jeśli zajdzie potrzeba, i powinniście szerzyć Milicję Maryi Niepokalanej aż po krańce ziemi. Albowiem jest to zadanie święte, jeśli to wola Matki Bożej (...). Oto testament, który wam zostawiam”.

Słowa testamentu św. Maksymiliana nabierają dzisiaj swoistego znaczenia i są dla nas Franciszkanów współcześnie żyjących wielkim wyzwaniem do szerzenia czci Matki Najświętszej przez Rycerstwo Niepokalanej. Mówiąc krotko, chodzi o to, abyśmy starali się kontynuować dzieło św. Maksymiliana, jak przypominają nam również Konstytucje naszego Zakonu, w których czytamy: „Bracia winni również gorliwie i z zapałem rozwijać i szerzyć wśród ludu i duchowieństwa Rycerstwo Niepokalanej, w którym pełniej wyraża się maryjny duch Serafickiego Zakonu, i które słusznie uchodzi za doskonałą formę ewangelicznego apostolstwa” (Konst. 133,&3).

o. Stanisław M. Piętka

SUPLEMENT

Dziś Rycerstwo Niepokalanej istnieje na pięciu kontynentach, w 46 krajach i posiada liczne siedziby kanonicznie erygowane, 27 central narodowych (Niepokalanowy), a „Rycerz Niepokalanej” wychodzi w ponad 20 językach; różne dzieła formacji chrześcijańskiej i głoszenia Ewangelii, a liczba jego członków sięga 4 milionów.
Powstały nowe zgromadzenia i instytuty świeckie w duchu MI. Natomiast na swe 80-lecie (16.10.1997) Rycerstwo Niepokalanej zostało uznane przez Papieską Radę ds. Świeckich jako „Publiczne Stowarzyszenie Międzynarodowe” według norm kan., 312 &1, 1nn Kodeksu Prawa Kanonicznego oraz jednocześnie zatwierdzone zostały Statuty Generalne. Władza Kościoła – jak oświadcza dekret – „przyjmuje z wdzięcznością definicję, jaką Rycerstwu Niepokalanej dał sam o. Kolbe: całość życia katolickiego w nowej formie, polegającej na łączności z Niepokalaną, naszą Wszechpośredniczką u Jezusa, co zresztą jest zgodne ze spuścizną teologiczno-duchową Zakonu.

„Co do programu działalności, to dotychczasowe doświadczenie mnie pouczyło, by nie ścieśniać się zbytnio w regułach i regułkach, ale dać więcej naturalnego polotu planom i zamiarom. Przede wszystkim zaś łączność z Wolą Niepokalanej stanowi tajemnicę powodzenia, więc modlitwa, korna, ufna, a miłosna modlitwa zlewa światło do umysłu i daje hart woli. Niepokalana sama usuwa przeszkody. Zdaje mi się, że jeżeli chodzi o czytelnię, to może i lepiej będzie, jeżeli jakiś chłopiec albo jakaś pani podyżuruje, członkowie zaś Rycerstwa niech będą duszą wszystkiego, ale na zewnątrz jak najmniej widzialną. Niech nikt ich nie zna. Tak będzie się można wsunąć do wielu miejsc, gdzie z otwartą przyłbicą wstęp byłby całkiem zamknięty.
Przy pomocy Niepokalanej musimy dążyć do tego, żeby wierni Niepokalanej Rycerze znajdowali się wszędzie, a zwłaszcza na stanowiskach tak ważnych jak:
1.	wychowanie młodzieży (profesorzy zakładów naukowych, nauczyciele, towarzystwa sportowe);
2.	kierowanie umysłami mas (czasopisma dzienniki, ich redagowanie i kolportaż, wypożyczalnie ludowe, lotne biblioteki itd., odczyty, obrazy świetlne – kina itd.);
3.	sztuki piękna (rzeźbiarstwo, malarstwo, muzyka, teatr);
4.	 nasi MI niech się staną na każdym polu pierwszymi pionierami i wodzami w nauce (przyroda, historia, literatura, medycyna, prawo, nauki ścisłe itd.).

Niech też pod naszym wpływem i pod opieką MI stają i rozwijają się placówki przemysłowe, handlowe, banki itd. Słowem, Rycerstwo niech przesiąknie wszystko i w duchu zdrowym uleczy, wzmocni i rozwinie dla większej chwały Bożej przez Niepokalaną i dla dobra ludzkości”.
(Pisma OMK, t. 1, s. 285-286, r. 194)

o. Stanisław M. Piętka