Rycerski Dekalog
czyli
Dziesięć zdań w setną rocznicę powstania MI

Wstęp
Setna rocznica powstania MI to czas stosowny na świętowanie. Najlepszą wszak formą świętowania jest spotkanie z Tą, której zawdzięczamy ten piękny Jubileusz − NMP Niepokalanej. Spotkanie takie jest okazją do wspomnień. Ale nie tylko. To również sposobność do podsumowań, zastanowienia się nad istotą stowarzyszenia, poznania jego źródeł teologicznych. 
Wiele rzeczy udało się zrobić. Wiele też pozostaje dotąd niezrealizowanych. Nie zostały osiągnięte nakreślone przez św. Maksymiliana cele Rycerstwa. Grzeszników nie ubyło. Przeciwnie, wraz z wzrostem populacji naszego globu, wzrosła również liczba tych, którzy potrzebują nawrócenia i uświęcenia. Wciąż stoimy na początku drogi.
Święty Maksymilian ogarnięty był pragnieniem zdobycia całego świata, wszystkich krajów dla Chrystusa przez Niepokalaną. Gdy tylko założył misję w Japonii, rozglądał się za utworzeniem podobnych placówek w Syrii, Egipcie, Indiach, Chinach, Cejlonie… Chciał, aby Niepokalanowy powstały w każdym kraju Europy i w obu Amerykach. Na całym świecie.
Poszukiwał nie tylko nowych lokalizacji, ale również − jak napisał w jednym z listów − takich jak u nas w Niepokalanowie „wariatów” do dyspozycji dla sprawy MI. Chociaż „Rycerz Niepokalanej” wydawany w Japonii docierał już na odległy Sachalin oraz do rodzin japońskich w Chinach, na Formozie i Filipinach oraz w odległych regionach obu Ameryk, a wydawany w języku łacińskim „Miles” zdobywał coraz szersze kręgi czytelników w Europie i na misjach w Afryce − ciągle było mu mało… 
Żył nadzieją, że przy pomocy Niepokalanej, jak tylko seminarzyści z Małego Seminarium Misyjnego w Niepokalanowie zaczną otrzymywać święcenia kapłańskie, powstaną w różnych krajach − katolickich i niekatolickich − Niepokalanowy jak grzyby po deszczu.
Wszystkie te działania i dzieła miały służyć jak największej chwale Bożej i nawróceniu jak największej liczby grzeszników − uświęceniu ich i zaprowadzeniu do Niepokalanej. Zadanie ogromne. W sam raz na Maksymiliana.

W istocie, w ciągu przecież niedługiego życia, udało mu się zakorzenić idee MI w milionach dusz. Wspominając o znakomitym starcie i rozwoju Rycerstwa za życia o. Kolbego, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że to się już nie wróci… Wszystko wszak jest w rękach Opatrzności. Wiara czyni cuda. Ten okrągły, wiekowy Jubileusz MI, jest stosowną okazją do nowego otwarcia, wybuchu podobnej jak ongiś gorliwości i skuteczności działań MI. 

I. Początki MI
Maksymilian Kolbe przybył do Rzymu na początku listopada 1912 roku. Młodego Polaka zachwycił widok wiecznego miasta; z jednej strony ziemi przesiąkniętej krwią męczenników, z drugiej − miejsca posadowienia wiekowych kościołów. Szczególnie w pierwszych listach do matki daje upust swemu podziwowi.
Naprzeciw starożytnej rzeczywistości występuje jednak współczesność. I to w jakże ponurych, bo w czarnych barwach masonerii. Apogeum antykościelnych nastrojów miało miejsce w Rzymie w rocznicę śmierci Giordano Bruno − 17 lutego 1917 roku. Wydaje się jednak, że rocznica śmierci Bruno była jedynie okazją, a nie bezpośrednim powodem do tak transparentnej demonstracji. W roku 1917 wypadały dwie okrągłe rocznice; mijało 400 lat od wystąpienia Marcina Lutra oraz lat 200 od założenia masonerii. Wydarzenia te dość szeroko opisał i skomentował o. Kolbe: „…pozwolono sobie już na podnoszenie sztandaru, na którym św. Michał Archanioł leżał pod nogami zwycięskiego Lucyfera. Naprzeciw okien Watykanu zatknięto masońską szmatę, rozrzucone ulotki głosiły, że policja włoska powinna wkroczyć do Watykanu, a złośliwa ręka pisała: «Diabeł będzie rządził w Watykanie, a papież mu będzie za szwajcara»” (Pisma, t. 2, s. 569). 
Sytuacja na tyle dojrzała, że o. Kolbe poczuł się zdeterminowany do konkretnego przeciwdziałania. I tak, wieczorem 16 października 1917, podczas sekretnego spotkania w celi Kolegium Braci Mniejszych Konwentualnych, przy ulicy San Teodoro w Rzymie, siedmiu młodych braci (wśród nich był kleryk Kolbe), za pozwoleniem rektora, ojca Stefano Ignudi, założyło Rycerstwo Niepokalanej. Przed pierwszymi siedmioma rycerzami stała statuetka Niepokalanej pomiędzy dwoma zapalonymi świecami. Podczas tego pierwszego spotkania o. Kolbe przedstawił program MI − pierwotny statut − którego celem było „staranie się o nawrócenie grzeszników, heretyków, schizmatyków, żydów itd., a zwłaszcza masonów, i o uświęcenie wszystkich pod opieką i za pośrednictwem Niepokalanej” (Pisma, t. 2, s. 697).
Rycerstwo Niepokalanej, w skrócie MI, od łacińskiej nazwy Militia Immaculatae, powstało w Rzymie − dla obrony Kościoła w imię Niepokalanej. Założył je, wraz z grupą sześciu innych franciszkanów, o. Maksymilian Maria Kolbe (1894-1941). W przestrzeni Kościoła katolickiego był to w istocie ruch maryjno-apostolski i to na miarę dotąd niespotykaną, szczególnie co do jego wewnętrznego wymiaru, który Założyciel określił słowami: „poprzez całkowite oddanie Niepokalanej” − wszystko przeniknąć i uleczyć całe społeczeństwo. 
W istocie Rycerstwo jest otwarte na wszystkie warstwy i stany społeczne. Nie jest więc rodzajem franciszkańskiej „przybudówki”, lecz stanowi powszechnie dostępne narzędzie dla obrony i rozszerzania królestwa Serca Jezusowego. 
Lata początkowe istnienia MI (1917-1919) charakteryzowała pewna stagnacja. Rycerstwo było niewidoczne. Na domiar złego, decyzją przełożonych, zakazano naboru nowych członków do MI na okres jednego roku. Pewnym ciosem dla organizacji była też śmierć dwóch jego współzałożycieli: Antonio Głowińskiego i Antonio Mansiego (1918). Mogłoby się wydawać, że Rycerstwo nie przetrwa czasu próby. Jednak to właśnie ten czas miał głos decydujący, czas bowiem jest najlepszym sprawdzianem trwałości dzieł ludzkich. Albo je wzmacnia albo kruszy. Trzeba przyznać, że na początku siedmiu franciszkanów tak naprawdę nie wiedziało, jaką drogą podąży ich organizacja. Czy pozostanie „kameralnym” pobożnym związkiem, czy też stanie się zalążkiem ogromnego ruchu? Owszem, MI mierzyła wysoko, ale to dopiero czas miał pokazać, czy cel organizacji jest osiągalny, środki − właściwe, a warunki możliwe do spełnienia.
Podczas dwóch pierwszych lat o MI praktycznie nikt nie wiedział, poza owymi siedmioma franciszkanami założycielami. Nie był to jednak okres inercji. Rycerstwo Niepokalanej działało. Najważniejszym, i wtedy jedynym, przejawem MI była modlitwa. Stanowiła prawdziwy oręż, miecz rycerzy Niepokalanej. Gdy zwykle młodzi ludzie stawiają na aktywność, ci postawili na „bierność” modlitwy, widząc właśnie w niej − w usilnej modlitwie − antidotum na apostolski marazm w Kościele i w Zakonie. Byli optymistami. Nie zdawali sobie wszak sprawy z głębokości i rozległości ran, jakie zadała Kościołowi rewolucja francuska i I wojna światowa. Kościół bał się eksperymentować. Z rezerwą patrzał na wykluwające się z gleby kościelnego życia nowatorskie ruchy, które przecież nie były jedynie pszenicą, sporo było także kąkolu. Z jednej strony rodziła się Akcja Katolicka, z drugiej − coraz bardziej zaprzątała umysły wielu duchownych niebezpieczna myśl modernistyczna. 
Młodzi franciszkanie byli jednak dobrej myśli, pełni wiary i ducha walki. Nie chcieli jedynie wspominać dni chwały – ogłoszenia w 1854 roku dogmatu o Niepokalanym Poczęciu i uroczystych obchodów jego 50-lecia. Z franciszkańską prostotą uwierzyli, że ten dogmat posiada również wymiar praktyczny, że nie jest jedynie teologiczną, uroczystą deklaracją Kościoła; że działalność MI winna być wyrazem wcielania owej prawdy w „całość katolickiego życia”. 
W roku 1919, 28 marca, nastąpił pewien przełom. Papież Benedykt XV udzielił członkom Rycerstwa Niepokalanej ustnego błogosławieństwa. Maksymilian uznał to za nowy początek MI. Rzeczywiście, sprawa nabrała nowego obrotu. Wkrótce Rycerstwo uzyskało pisemne błogosławieństwo. Oficjalne zatwierdzenie MI nastąpiło 2 stycznia 1920 roku. Od tego dnia „pobożny związek” − pia unio (Militia Immaculatae) − szybko zyskiwał popularność; żywiołowo wzrastała liczba członków MI.

II. MI w Polsce 
Do Polski Rycerstwo Niepokalanej przybyło wraz z o. Kolbem, w 1919 roku. Program MI zatwierdził 20 grudnia tego samego roku bp Adam Sapieha. Pierwsze koło MI powstało w Krakowie, 1 stycznia 1920 roku. Liczyło 12 osób. W niedzielę, 11 stycznia tegoż roku, zorganizowano pod Wawelem pierwsze inauguracyjne zebranie Rycerstwa. Przybyło na nie kilkaset osób. Rozdano 400 egzemplarzy Dyplomików MI, zawierających program działania i będących swoistą deklaracją członkowską. Z miesiąca na miesiąc przybywało nowych członków. 
Z nastaniem roku 1922 wyszedł pierwszy numer „Rycerza Niepokalanej” − organu MI. Nakład „Rycerza Niepokalanej” rósł żywiołowo z roku na rok. Od pierwszy 5 tysięcy w Krakowie do kilkudziesięciu tysięcy w Grodnie i setek tysięcy egzemplarzy miesięcznie w Niepokalanowie, gdzie nakład osiągnął swoje apogeum w 1938 roku − 1 milion egzemplarzy! 
Rozwój Rycerstwa gwałtownie przyspieszył w roku 1927, kiedy powstał Niepokalanów − centrum duchowe Rycerstwa Niepokalanej. Wraz z powstaniem klasztoru-wydaw-nictwa czytelnicy mieli nie tylko swoje pismo, ale też swoje miejsce, do którego mogli przyjeżdżać. I niejednokrotnie przybywali do Niepokalanowa, by pomóc w pracy w wydawnictwie i w drukarni. 
Dla wielu postronnych obserwatorów Niepokalanów zdawał się być potężnym koncernem prasowym. Tymczasem, był to prężny ośrodek apostolstwa poprzez prasę, nastawiony na podbój całego świata dla Chrystusa − przez Niepokalaną. Franciszkanie z Niepokalanowa nie ulegli pokusie robienia biznesu. Klasztor wciąż borykał się trudnościami finansowymi. Funkcjonował na kredytach. Nie przeszkodziły one rozszerzeniu działalności MI poza granicami Polski. 
W 1929 roku, na tym samym, rycerskim fundamencie o. Kolbe powołał do życia Małe Seminarium Misyjne, wychodząc w ten sposób naprzeciw oczekiwaniom Kościoła i zakonu, kształcąc przyszłych kandydatów do kapłaństwa i pracy na misjach. 
Jednocześnie rosła rycerska wspólnota Niepokalanowa. Z grupki uwijających się przy budowie Niepokalanowa zakonników w 1927 roku, po kilku latach powstała armia rycerzy. W okresie międzywojennym Niepokalanów był największym na świecie klasztorem katolickim. Przed wybuchem II wojny światowej konwent liczył 760 zakonników. Istniało nie tylko prężne wydawnictwo, ale również jedyna taka na świecie straż pożarna, złożona z braci zakonnych. Funkcjonowały różnego rodzaju działy i warsztaty: rolniczy, ogrodniczy, szewski, krawiecki, mechaniczny, zegarmistrzowski, rzeźbiarski. Chorym i cierpiącym służył mały szpital (infirmeria) oraz zakład dentystyczny. Istniała własna elektrownia. Od kwietnia 1938 roku trwały prace przy budowie własnego lotniska, a w grudniu tegoż roku niepokalanowska stacja SP3-RN (Stacja Polska 3 – Radio Niepokalanów) nadała pierwszą audycję radiową. Taki potencjał i moc posiadała Milicja Niepokalanej. 

III. Wpływ MI na społeczeństwo polskie w okresie międzywojennym
Powstanie Rycerstwa Niepokalanej przyniosło ożywienie ducha religijnego wiernych w Polsce oraz przyczyniało się do podnoszenia moralnej świadomości społeczeństwa. Narzędziem był miesięcznik „Rycerz Niepokalanej”. 
Z jednej strony pismo było organem MI, łączącym kierownictwo stowarzyszenia z członkami; z drugiej – „ludowym” apostołem. W pierwszym numerze tak pisał Maksymilian Kolbe: „«Rycerz Niepokalanej» dąży jedynie do nawrócenia i uświęcenia, a przez to do uszczęśliwienia dusz” (Pisma, t. 2, s. 247). Nie ulega wątpliwości, że apostolstwo było pierwszą i najważniejszą funkcją miesięcznika MI. „Rycerz Niepokalanej” był przede wszystkim czasopismem ewangelizacyjnym i katechizującym swoich czytelników. Redagowany w popularnym i zrozumiałym języku trafiał do każdego odbiorcy, do mieszkańców wsi i miasteczek, do robotników i rolników. Uczył ich prawd wiary i zasad moralnych. Czynił to najczęściej poprzez opowiadania i przykłady. Dla członków MI stał się swego rodzaju podręcznikiem apostolstwa, a dla szerokiego grona czytelników – ludowym katechizmem. 
Fenomenem był ogromny rezonans ze strony czytelników. Tworzyła się duchowa więź, jaka istnieje między nauczycielem i uczniami. Tak rycerze jak i czytelnicy interesowali się żywo wszystkim, co dotyczyło Rycerstwa. Symptomatyczny w tym względzie wydarzeniem była reakcja czytelników na drukowaną w „Kalendarzu Rycerza Niepokalanej” – i bogato ilustrowaną fotografiami zakonników zajętych pracą przy maszynach drukarskich – relację pióra ojca Dyrektora o tym, jak powstaje „Rycerz Niepokalanej” (1925). Reakcja ta dowiodła, że istnieje coś takiego, co można było nazwać „Rodziną Rycerza Niepokalanej”. 
„Rycerz Niepokalanej” był apostołem i nauczycielem, pedagogiem. W wielu artykułach poruszał tematy społeczne, narodowe, uczył patriotyzmu, przybliżał do wiary. W okresie międzywojennym MI na łamach „Rycerza Niepokalanej” przeprowadziła bezprecedensową kampanię na rzecz ochrony życia. Zaangażowano wówczas Walentego Majdańskiego, pedagoga i społecznika, który na zamówienie o. Kolbego, w 1938 r. napisał szereg artykułów na rzecz ochrony życia nienarodzonych dzieci, w dwu cyklach: W obronie życia niemowląt oraz Idą młodzi święci (łącznie 126 artykułów). Publikacje w „Rycerzu” przyczyniały się również do wzrostu zapału misyjnego wśród wiernych. 
Wpływ na społeczeństwo był dość duży, a to za sprawą wielkości nakładu oraz zamieszczanych treści. „Rycerz Niepokalanej” był pismem o powszechnym zasięgu, znajdował się niemal w każdym polskim domu. Bliskie były też dla czytelników zamieszczane w piśmie treści. Był jedną z nielicznych, jeśli nie jedyną, gazetą, do której sięgali rodacy podczas II wojny światowej. W tamtym okresie miesięcznik się nie ukazywał (poza jednym numerem na przełomie 1940/1941 roku), tym niemniej czytelnicy sięgali do numerów archiwalnych (przedwojennych). Było to wielkie, narodowe i rycerskie repetytorium. Lektura ta wnosiła do polskich domów wiarę i nadzieję.  
Święty Maksymilian nie był przywiązany do apostolskich narzędzi. Nawet do tak potężnego i chwalebnego jakim był sam Niepokalanów. Był przywiązany jedynie do woli Niepokalanej. Często mawiał, że jeżeliby Niepokalana „chciała, by się Niepokalanów zawalił, […] niech się zawali. […] „Jeżeliby Niepokalana zechciała, by upadł”, to jeszcze by Jej „w tym jak najwydatniej” dopomógł (Pisma, t. 1, s. 440, 565-566). Stał się w ten sposób bezwiednym prorokiem. Nadszedł bowiem czas, kiedy został zmuszony wydać polecenie spalenia całego nakładu „Małego Dziennika”. Sam osobiście spalił niektóre dokumenty, aby nie wpadły w ręce Niemców. Reszty dokonali najeźdźcy. Zniszczyć duchowości jednak nie zdołali ani Niemcy, ani komuniści. Duchowość MI okazała się „ponadczasowa” i wciąż aktualna, a jej potencjał znaczący.
 Podczas wojny o. Kolbe, jak przystało na rycerza, potraktował tamte dni jako próbę charakteru. Szukał nowych możliwości działań MI. Na przełomie lat 1940/1941, zdołał wydać jeden numer „Rycerz Niepokalanej”, który okazał się być adwentowym światełkiem rozświetlającym na chwilę mroki przed mającą nadejść radością Bożego Narodzenia. 
MI dawała wówczas dowody miłości Boga i bliźniego, miłość wszak była jedynym motorem aktywności Rycerstwa. Rycerstwo Niepokalanej udokumentowało czynem swój ideał i pokazało prawdziwe oblicze rycerzy. Zadało kłam rozpowszechnianym opiniom na temat rzekomego antysemityzmu założyciela MI. 
Późną jesienią 1939 roku klasztor przyjął kilka tysięcy uciekinierów, w tym półtora tysiąca Żydów. Ci ostatni byli traktowani na równi z innymi, w myśl polskiego obyczaju: „Gość w dom – Bóg w dom”. Boga zawsze przyjmuje się z godnością. Tak też zostali w Niepokalanowie przyjęci Żydzi. 

IV. Rycerstwo Niepokalanej po wojnie
Po wojnie Polska jak i Rycerstwo Niepokalanej znalazły się w nowych warunkach społeczno-politycznych. Niepokalanów zaczął z powrotem wydawać „Rycerza Niepokalanej”. Jego nakład w 1947 roku osiągnął 700 tys. egzemplarzy. Rycerstwo nadal mogło szerzyć swój ideał. Działało Małe Seminarium Misyjne. „Rycerz” jak dawniej wędrował pod polskie strzechy i do miejskich kamienic kształtując i propagując maryjną pobożność oraz ideał MI. 
Wkrótce przyszedł czas ograniczeń i restrykcji. W końcu „Rycerz Niepokalanej” przestał się ukazywać. Ostatni numer ukazał się w listopadzie 1952 roku. Już wcześniej, bo w maju 1949 r. władze komunistyczne dokonały w klasztorze rabunku maszyn, sprzętu i materiałów drukarskich, hamując dalszy rozwój wydawnictwa. Na klasztor nałożono bardzo wysokie podatki, a cenzura państwowa uniemożliwiła wydawanie „Rycerza Niepokalanej” (1952-1981). W latach 1949-1952 „Rycerz” był drukowany m.in. w Warszawie, Płocku, i Włocławku. Później drukowano go we Włoszech, skąd „nielegalnie” sprowadzano do Polski.  Dopiero w roku 1981 − w związku z przemianami ustrojowymi w kraju − ponownie zezwolono na wznowienie wydawania miesięcznika.  
MI w tamtym czasie zajmowała się nie tylko działalnością stricte religijną. W 1948 r. w rozpoczęto w Niepokalanowie edycję 12-tomowej encyklopedii zegarmistrzowskiej (1948-1980) pod redakcją dwóch zakonników: br. Wawrzyńca Podwapińskiego i br. Bernarda Bartnika. Miejscowy, amatorski zespół teatralny wystawiał utwory sceniczne. 
W tym trudnym czasie udało się wybudować kościół w Niepokalanowie. Prace wykończeniowe w znacznej części wykonali braci zakonni (ołtarze, marmurowe rzeźby, stacje drogi krzyżowej, ambonę, balustradę i inne detale, oraz zegar wieżowy). To było także dzieło MI.
Podczas jednej z wizyt Prymas Polski stwierdził: „Przed wojną Niepokalanów rozrastał się wzdłuż i wszerz. Przyszły czasy trudne, powojenne i wtedy franciszkanie, nie mogąc prowadzić dawnej pracy, uczynili najmądrzej jak tylko mogli to zrobić – wybudowali świątynię”. Zaczęli rosnąć wzwyż. „Weszli z szerokich terenów, napełnionych barakami, do świątyni i przez to przypomnieli zakonowi, narodowi i nam wszystkim rzecz najważniejszą: Do świątyni! Na kolanach krzepić ducha! Ciało niewiele może, duch ożywia. Ciało umiera, materia niszczeje − zostaje duch nieśmiertelny. Niewiara − to skała, gruda. Wiara − to pożywny chleb. Nienawiść − to walka. Miłość − to twórczość i wzrost! Dlatego wybudowano tu świątynię. Ona jest również wykładnią ducha o. Maksymiliana”. Ducha MI.
W powojennej rzeczywistości, gdy zabrakło miesięcznika, wtedy sami rycerze-zakonnicy, osobiście udawali się na bój. Docierali do okolicznych mieszkańców, służąc Niepokalanej poprzez świadczenie ludziom usług rzemieślniczych, mechanicznych, szewskich, krawieckich, medycznych. Okoliczności pozwalały tylko na taki rodzaj apostołowania. Ale i ten sposób ewangelizacji musiał wygasnąć. Władze komunistyczne konsekwentnie realizowały plan izolacji Niepokalanowa.
Przez cały ten czas izolacji udawało się Niepokalanowowi utrzymywać korespondencyjny kontakt z około 200 tysiącami czytelników i członków MI. Na potrzeby tej korespondencji zaczęto opracowywać pierwsze krótkie syntezy duchowości Rycerstwa i snuć refleksje nad życiem o. Maksymiliana i jego duchowością, szczególnie zaś nad rolą kultu maryjnego w jego życiu i wpływem jego osobowości na polską pobożność maryjną. Czas komunistycznych rządów stworzył zatem dystans tak w stosunku do osoby Założyciela Rycerstwa, jak i do różnych przejawów działalności MI. Te lata milczenia nie były więc bezowocne. Skłoniły franciszkanów do refleksji nad życiem i apostolstwem o. Kolbego. Refleksja ta była bardzo wnikliwa, wydobyła bowiem takie elementy duchowości Rycerstwa, które mogły mieć znaczenie w każdej epoce, w każdym systemie: w warunkach demokracji, jak i w marginalnej przestrzeni wolności krajów totalitarnych. 
Okres powojennej izolacji Niepokalanowa (1949-1981), a co za tym idzie znaczne ograniczenie aktywności MI w Polsce, przyniosły w efekcie dobre rezultaty. Uniemożliwienie kontaktów z Rzymem spowodowało, że procesem beatyfikacyjnym o. Kolbego zajęli się franciszkanie z prowincji padewskiej. Dzięki temu idee i duchowość Rycerstwa zostały na nowo odkryte we Włoszech. Nastąpiło większe zainteresowanie postacią o. Maksymiliana i stowarzyszeniem MI w całej Europie. Zaczęto przekładać na język włoski pisma pozostawione przez franciszkańskiego męczennika. Znajomość tekstów pozwoliła Europejczykom głębiej zapoznać się z osobowością o. Kolbego oraz z duchowością Rycerstwa. Teksty te wkrótce stały się klasyką MI na całym świecie. 
Paradoksalnie, idee Dyplomika „zawojowały” Polskę i świat w okresie powojennej izolacji Niepokalanowa. Poznanie duchowości Rycerstwa i jego Założyciela owocowało dalszym rozwojem tej szczególnej odmiany maryjności. W oparciu o tę duchowość zaczęły powstawać instytuty życia konsekrowanego. I tak, o. Luigi Faccenda (1920-2005) założył świecki instytut Misjonarek Niepokalanej Ojca Kolbego (1954). Działa on nie tylko we Włoszech, ale także w Luksemburgu, Argentynie, Boliwii, USA; także w Polsce, w Harmężach koło Oświęcimia. Instytut ten został zatwierdzony i agregowany w 1954 roku do zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych. Kolejny świecki instytut Misjonarek Niepokalanej powstał na Sycylii. W roku 1949, w oparciu o duchowość Rycerstwa, powstało w Nagasaki (Mugenzai no Sono) w Japonii Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej. Założył je o. Mieczysław Mirochna, współpracownik o. Kolbego. Siostry pracują w Japonii i w Korei, gdzie sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi, oraz w Polsce (Strachocina k. Sanoka, Kosina, Zielona Góra, Teresin). W dniu kanonizacji bł. Maksymiliana (17 października 1971) narodziło się zgromadzenie zakonne Sióstr Mniejszych Maryi Niepokalanej.
Istnienie i działalność wymienionych instytutów, tak świeckich jak i zakonnych, wskazuje na płodność i żywotność idei i duchowości Rycerstwa Niepokalanej. Zaraz po wojnie dał się też zauważyć wzrost ducha misyjnego w zakonie Braci Mniejszych Konwentualnych w Europie i na świecie. Za przykładem św. Maksymiliana i pod wpływem jego trochę szalonej wyprawy do Japonii bracia ruszyli na podbój całego świata. Pierwszym celem była Ameryka Południowa. Prowincja Padewska już w 1947 roku otwarła misje w Argentynie i Urugwaju; dwa lata później, w Brazylii. Kolejne wyprawy – już wyraźnie w duchu Rycerstwa – docierają do Korei Południowej (1958), Indonezji (1969), Meksyku (1977) i Filipin (1979). W tym samym czasie na podbój świata – dla Niepokalanej − wyruszają Amerykanie: w 1946 roku udają się na Kostarykę i do Brazylii, a w 1959 r. lądują w Afryce, w Zambii.
Franciszkanie polscy, gdy tylko otwarły się możliwości wyjazdów, także ruszyli w świat. Najpierw, podobnie jak ich włoscy bracia, udali się do Ameryki Południowej. Otwarli placówki misyjne w Brazylii (1974), Boliwii (1977), Paragwaju (1986), Peru (1989) i Ekwadorze (1995). Potem przybyli do Afryki: Kenii (1984), Tanzanii (1988), Ugandy (2002). Wyruszyli również na rozlegle tereny Rosji. Są w Moskwie, Petersburgu, Kałudze, Tule, Czerniachowsku koło Kaliningradu, Eliście w Kałmucji, Astrachaniu i Piatigorsku. Pracują na Ukrainie − we Lwowie, Haliczu i Boryspolu koło Kijowa, oraz na Białorusi, gdzie prowadzą 10 parafii. Są w Uzbekistanie: w Taszkiencie i Samarkandzie.
W tym miejscu należy poświęcić także nieco uwagi pracy rycerskiej w Brazylii. Po doświadczeniach „teologii wyzwolenia”, wraca zdrowy zmysł wiary, a z nim szczera i żywa pobożność maryjna. Brazylijczycy nie zwracają się do Matki Bożej per „Maryja”, lecz używają pełnego Jej imienia: „Najświętsza Maryja Panna” (Santíssima Virgem Maria). Rycerstwo Niepokalanej nie musiało zdobywać Brazylii, Maryja bowiem zajmuje w kulturze i historii narodu szczególne miejsce. W kraju działają liczne grupy maryjne. Wiele kościołów i parafii nosi imię Najświętszej Maryi Panny. Jednocześnie istnieje bardzo żywy kult św. Franciszka z Asyżu, który utorował drogę Franciszkowi XX wieku − św. Maksymilianowi. Nie dziwi zatem fakt, że właśnie w Brazylii istnieją dwa Niepokalanowy: jeden zakonny, drugi − świecki. Pierwszy powstał w 1978 roku i został nazwany „Ogrodem Niepokalanej” (Jardim da Imaculada); drugi − w 1987 roku (San André). Niepokalanów zakonny jest − podobnie jak Niepokalanów w Polsce − wydawnictwem „Cavaleiro da Imaculada” („Rycerz Niepokalanej”) oraz licznych publikacji książkowych i broszur. Praktycznie z dnia na dzień Jardim stał się centrum duchowym i wydawniczym tego wielkiego kraju. Z kolei Niepokalanów świecki to prężnie działający ośrodek MI, którego duszą apostolatu są ludzie świeccy; opiekuję się nim o. Sebastião Benito Quaglio. Pozostaje tu do wyłącznej dyspozycji Najświętszej Maryi Panny około 1600 osób. Pracują przede wszystkim w miejscowym radio nadającym program 24 godziny na dobę i zwiastującym wszystkim słuchaczom − nie tylko na terenie Brazylii − królestwo Boże przez Niepokalaną.
Do tego, co dotąd powiedziano, należy dodać ogromną pracę wydawniczą. Rycerstwo Niepokalanej wydaje ponad 40 mutacji „Rycerza Niepokalanej”; łączna liczba − wydawanych na świecie tytułów czasopism o tematyce MI bądź mariologicznej − wynosi ponad 50 periodyków.
Idea apostolstwa zawarta w Dyplomiku MI stała się probierzem i siłą w dziele misyjnym zakonu franciszkańskiego na całym świecie. Choć nie wszystkie wymienione wyżej dzieła wynikają stricte z misyjnego przesłania Dyplomika MI, to jednak należy zdecydowanie stwierdzić, że najczęściej czynnikiem inspirującym ducha misyjnego franciszkanów w Polsce i na świecie był ten krótki, lakoniczny zapis celu MI: starać się o nawrócenie wszystkich grzeszników. Duchowość MI, choć nie do końca zdefiniowana i nie „skodyfikowana” stała się w istocie praktyką rycerskiej aktywności; nigdy natomiast nie była „teorią misyjną”. 
Innym, i jakże wymownym owocem, duchowości MI są święci i błogosławieni. Obok św. Maksymiliana, na ołtarze zostali wyniesieni jego bliscy współpracownicy z Niepokalanowa, którzy jak on, ponieśli śmierć męczeńską: redaktor niepokalanowskich czasopism i wikariusz klasztoru, o. Pius Bartosik (1909-1941), drugi wikariusz klasztoru, o. Antonin Bajewski (1915-1941), oraz bracia pracujący w drukarni i ekspedycji: Tymoteusz Trojanowski (1908-1942) i Bonifacy Żukowski (1913-1942). Chwały ołtarza dostąpił także o. Innocenty Guz (1890-1940), dawny członek niepokalanowskiego klasztoru. Wśród błogosławionych jest też i pierwsza rycerka, s. Bolesława Lament (1862-1946), założycielka zgromadzenia Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny. Prowadzone są procesy beatyfikacyjne współzałożycieli Rycerstwa Niepokalanej: ojców Hieronima Biasi i Kwiryka Pignalberi. Wśród polskich franciszkanów sługami Bożymi są: o. Wenanty Katarzyniec i br. Innocenty Wójcik − niezmordowani rycerze Niepokalanej.

V. Dynamiczny rozwój MI na przełomie XX/XXI wieku
W osiemdziesiątą rocznicę powstania Rycerstwa Niepokalanej, w 1997 roku, Kościół uznał je za stowarzyszenie wiernych − publiczne, powszechne i międzynarodowe − spełniające wymogi stosownych kanonów Kodeksu Prawa Kanonicznego, w którym to stowarzyszeniu świeccy i duchowni „dążą wspólnym wysiłkiem do ożywiania doskonalszego życia, do rozwoju publicznego kultu lub popierania chrześcijańskiej doktryny, albo do podejmowania dzieł apostolatu, mianowicie poczynań związanych z ewangelizacją, wykonywania dzieł pobożności łub miłości lub zmierzających do ożywienia duchem chrześcijańskim porządku doczesnego” (kan. 298).
Stowarzyszenie „Rycerstwo Niepokalanej” w Polsce ma swoją siedzibę w Klasztorze Braci Mniejszych Konwentualnych (OO. Franciszkanów) w Niepokalanowie. Siedziba Zarządu Narodowego stowarzyszenia mieści się w domu filialnym klasztoru w Niepokalanowie-Lasku. Dom, otoczony lasem, wybudowany w 1938 roku i poświęcony w 1939 przez św. Maksymiliana, jest dla Rycerstwa Niepokalanej, według słów Założyciela: „jeszcze jednym środkiem do osiągnięcia celu MI”. W latach 1999-2004 został rozbudowany. Poza samą siedzibą Zarządu MI w „Lasku” funkcjonuje również Ośrodek Formacyjny Rycerstwa Niepokalanej.
Papież Benedykt XVI 16 kwietnia 2010 roku powiedział do członków MI zebranych w Rzymie: „Posiadacie potężny wzór świętości, pokory i działalności apostolskiej. Kościół potrzebuje waszej pomocy, dlatego proszę was, byście nie ustawali w drodze, byście nie poddawali się zniechęceniu, idźcie z odwagą i nadzieją. Wasz charyzmat jest aktualny i potrzebny, dlatego odnawiajcie wasze zaangażowanie apostolskie i całkowite zawierzenie Maryi Niepokalanej. Niech Niepokalana i św. Maksymilian pomogą wam być gorliwymi misjonarzami miłości i Bożego miłosierdzia w świecie rozdartym nienawiścią. Módlcie się za mnie i za Kościół, który przeżywa swego rodzaju oczyszczenie. Dziękuję wam za waszą wierność Kościołowi i zapewniam was o mojej modlitwie za was. Błogosławię każdemu z was oraz osobom, z którymi macie kontakt dzięki waszemu apostolstwu”.
O aktualności i współczesności Rycerstwa Niepokalanej świadczą liczne ośrodki, instytuty i rzesze członków, co potwierdzają dane statystyczne. 
Dla porównania warto przypomnieć, że na pierwszym zebraniu koła MI w Krakowie w 1919 r. było zaledwie 6 franciszkanów, ale już w tym samym roku, 31 grudnia o. Kolbe odebrał z drukarni uniwersyteckiej w Krakowie 2000 egz. Dyplomików (są rodzajem legitymacji członkowskiej), licząc na szybki rozwój MI. W 1922 roku zapotrzebowanie na Dyplomiki wzrosło do „kilku tysięcy” (ok. 5 tys.). W 1924 r. otrzymało je 39 000 osób; w 1927 − 125 350. Odtąd, co roku przybywało po kilkadziesiąt tysięcy nowych członków, co ilustruje zamieszczona poniżej tabela.

Liczba członków MI w latach 1928-1939
Rok	Liczba wydanych Dyplomików (deklaracji członkowskich MI) 
w latach 1928-1939 (narastająco)	Roczna progresja 
 	Uwagi
	
1928	174 939	+49 589		
1929	226 750	+51811		
1930	277 660	+50 910		
1931	326 538	+47 878		
1932	385 964	+59 426		
1933	428 826	+42 862		
1934	481 131	+52 305		
1935	506 346	+25 215		
1936	543 455	+37 109		
1937	577 347	+33 892		
1938	645 975	+68 628		
1939	691 219	+45 244	do 24 lipca	

Źródło: J. Domański, Sługa Boży O. Maksymilian Maria Kolbe i jego dzieło. Historia Rycerstwa 
Niepokalanej, Niepokalanów 1968, s. 20-21, 27, 40-41.

Należy zaznaczyć, że dane z tabeli dotyczą członków MI zapisanych w Księdze MI w Niepokalanowie, bez danych z siedzib filialnych MI. Ogólną liczbę członków Rycerstwa Niepokalanej w Polsce na rok 1939 szacuje na ok. 1 milion osób. 
W końcu XX wieku ilość polskich członków przekroczyła 1, 6 mln osób. I wciąż ich przybywa. Obecnie oblicza się ich na ok. 1, 8 mln. Aktualnie istnieje 230 wspólnot MI, w tym 130 stanowią zorganizowane koła. W 120 ośrodkach zostały one uznane za stowarzyszenia kościelne; posiadają własny zarząd i kościelnego asystenta. Działają w parafiach w oparciu o Statuty MI i Regulamin. 
Na świecie MI istnieje w 47 krajach. Rycerstwo posiada 27 centrów narodowych (Niepokalanowów). „Rycerz Niepokalanej” wydawany jest w 20 językach (w Polsce ponownie od 1981 r.). Szacuje się, że liczba członków MI na całym świecie przekracza 4 miliony.

VI. Aktualność i powszechność idei MI w czasach obecnych
W kontekście powyższych danych można zadać pytania: W czym tkwi siła MI? Na czym polega aktualność rycerskiego przesłania i permanentny wpływ Ideału Niepokalanej na ludzkie umysły aż dotąd?
Odpowiedzi należy szukać w założeniach programowych i konsekwentnym wprowadzaniu w życie celów Rycerstwa.

Dyplomik MI i Akt poświęcenia się NMP Niepokalanej
Idea Rycerstwa Niepokalanej zamknięta została w kilku zaledwie zdaniach Dyplomika MI oraz w modlitewnym Akcie oddania się Niepokalanej. Przyjęcie ich treści i wcielenie we własne życie sprawiają, że „całość życia katolickiego w nowej formie” staje tak ścisłą i niczym nieograniczoną łącznością z Niepokalaną, jakbyśmy byli Nią samą. W niebie i na ziemi. Już nie my kochamy Boga, to Ona kocha Go − przez nas i w nas. To tak, jakbyśmy mieli w sobie Jej serce, w którym spotykają się dwie miłości − Maryi i Jezusa, a której owoce spływają na nas. „My stajemy się tym środkiem, przez który Niepokalana kocha Jezusa i Jezus widząc nas […] jakby część ukochanej Matki, kocha Ją w nas i przez nas. Jakże przepiękna to tajemnica!” (Pisma, t. 1, s. 655).
O. Maksymilian, nawiązując do opętań szatańskich, sformułował bardzo mocne zdanie: „My chcemy być w sposób jeszcze bardziej bezgraniczny zawładnięci przez Nią, by to Ona sama myślała, mówiła, działała przez nas” (Pisma, t. 1, s. 655). Chciałoby się powiedzieć, abyśmy byli przez Nią „opętani”. Bo, jak dodaje o. Kolbe: „Pragniemy do tego stopnia należeć do Niepokalanej, by nie tylko nie pozostało w nas nic, co by nie było Jej, ale byśmy zostali unicestwieni w Niej, przemienieni w Nią, przeistoczeni w Nią, aby tylko Ona pozostała. − Byśmy tak byli Jej, jak Ona jest Boga” (Pisma, t. 1, s. 655). W istocie o. Kolbe mówi tu o rzeczywistości mistycznej. To zakłada szczególny rodzaj ascezy: poświęcenie, oddanie się bezgraniczne, bez względu na cenę. W rzeczywistości jest to wyrzeczenie się samego siebie, rezygnacja z ciemnej strony ego − egoizmu. 
Wszystkie te zasady mieszczą się na jednej kartce papieru. Są sformułowane w trzech (rzymskich!) punktach i po łacinie − w Dyplomiku MI.
I. Cel: Starać się o nawrócenie grzeszników, heretyków, schizmatyków itd., a najbardziej masonów i o uświęcenie wszystkich pod opieką i za pośrednictwem NMP Niepokalanej.
II. Warunki: 
1) Oddać się całkowicie NMP Niepokalanej jako narzędzie w Jej niepokalanych rękach.
2) Nosić „Cudowny Medalik”.
III. Środki: 
1) O ile możności raz na dzień zwrócić się do NMP Niepokalanej z tym aktem strzelistym: „O Maryjo bez grzechu poczęta, módl się za nami, którzy do Ciebie uciekamy, i za wszystkimi, którzy się do Ciebie nie uciekają, a zwłaszcza za masonami”
2) Wszelkie środki (byle godziwe), na jakie pozwala stan, warunki i okoliczności, co poleca się każdego gorliwości i roztropności: przede wszystkim zaś „Cudowny Medalik”.

Do owego zdawkowego wydawałoby się statutu, o. Kolbe dołączył „Akt poświęcenia się NMP Niepokalanej”. Jego oryginał napisany był także w języku łacińskim. Przytoczmy je tu (po polsku), dla jednych − ku przypomnieniu; dla innych − do zapoznania się.
O Niepokalana, nieba i ziemi Królowo, Ucieczko grzesznych i Matko nasza najmiłościwsza, Ty, której Bóg cały porządek miłosierdzia powierzyć raczył, ja N. N., niegodny grzesznik, rzucam się do stóp Twoich, kornie błagając, abyś mnie całego i zupełnie za rzecz i własność swoją przyjąć raczyła i uczyniła ze mną, wraz z wszystkimi władzami mej duszy i ciała, i z całym moim życiem, i śmiercią i wiecznością, cokolwiek Ci się podoba. Użyj także, jeżeli zechcesz, mnie całego, bez żadnego zastrzeżenia, do dokonania tego, co o Tobie powiedziano: „Ona zetrze głowę twoją”, jako też: „Wszystkie herezje samaś zwyciężyła na całym świecie”, abym w Twych niepokalanych i najmiłościwszych rękach stał się użytecznym narzędziem do zaszczepienia i jak najsilniejszego wzrostu Twej chwały w tylu zbłąkanych i obojętnych duszach, a w ten sposób do jak największego rozszerzenia błogiego Królestwa Najświętszego Serca Jezusowego; albowiem gdzie Ty wejdziesz, tam łaskę nawrócenia i uświęcenia wypraszasz, przez Twoje bowiem ręce wszelkie łaski z Najsłodszego Serca Jezusowego na nas spływają.

Słowo o idei
Założenia ideowe i sama idea są podstawą istnienia i działania wszystkich stowarzyszeń, związków, ruchów itp. Jeżeli bowiem chcą one dokonywać przemiany środowiska (czynić świat lepszym), to ich członkowie muszą mieć określoną wizję rzeczywistości. Muszą wiedzieć, co chcą osiągnąć przez zespołową pracę, jakie metody i środki działania mogą w niej stosować, do czego są zobowiązani i kim mogą być w danym stowarzyszeniu czy ruchu, co różni ich od innych grup i jaką postawę mają wobec nich zajmować. 
Idea spełnia ogromną rolę w życiu każdego stowarzyszenia − wyznacza wspólny cel działania, dostarcza treści do jego uzasadnienia, podaje członkom jednakową motywację i zobowiązuje do zachowania tych samych zasad postępowania, tworzy historię grupy, dostarcza wzorów do naśladowania; jednoczy i wychowuje członków, wyciska na nich swoiste znamię, że bez wnikliwych obserwacji można powiedzieć, kto np. jest katolikiem świeckim, a kto członkiem zakonu. Idea selekcjonuje także członków grupy na tych, którzy w pełni ją przyjmują i dostosowują do niej swoje życie, oraz tych, którzy czynią to połowicznie lub są do niej nastawieni negatywnie. Pierwsi są przywódcami grupy i jej najgorliwszymi działaczami gotowymi przekreślić nawet własną wygodę i korzyści, jeśli wymaga tego od nich krytyczna sytuacja. Na rzecz idei, jaką przyjmują, są gotowi do największych poświęceń. Przykładem może tu być ofiarowanie życia przez o. Kolbego za Franciszka Gajowniczka, którego nawet dokładnie nie znał.
Idea, podporządkowując wspólnemu celowi sferę myśli i czynów poszczególnych jednostek, przekształca je w zwartą siłę społeczną, gotową do wspólnej walki i skoordynowanego działania zdolnego zmienić nawet całą strukturę społeczną. Na przykład, mała grupa Apostołów z biegiem lat tak rozrosła się liczebnie i stała się tak wielką siłą społeczną, że w niespełna 300 lat zdołała przekształcić Rzymskie Imperium z pogańskiego, w chrześcijańskie.

Założenia ideowe MI
Idea jakiejkolwiek grupy, kształtując wewnętrzne postawy członków, ustawia ich równocześnie ekspansywnie wobec środowiska. Wszystkie tu wymienione właściwości posiada także idea Rycerstwa Niepokalanej, którą w telegraficznym skrócie można ująć w następujący sposób.
Człowiek powracając do Boga, z ręki którego wyszedł, udoskonala się i przebóstwia, a przez to równocześnie oddaje cześć swemu Stwórcy. Osobą, która uczyniła to w stopniu najwyższym jest Niepokalana. Dzięki temu stała się Ona jakby łącznikiem między Bogiem a ludźmi, między świętością Boga a niedoskonałością stworzeń. Z tych prawd dogmatycznych wypływa idea typu praktycznego, która głosi, że każdy kto chce w sposób pewny i szybki dojść do Boga musi korzystać z pośrednictwa Niepokalanej. Ojciec Kolbe przekonuje: „Niepokalana jest Pośredniczką wszystkich łask […] nie ma innego bardziej skutecznego sposobu […] niż zbliżyć się do Pośredniczki łask, aby uzyskać łaskę nawrócenia… Starajmy się więc zawsze coraz bardziej […] zbliżać się do Niepokalanej; w ten sposób zbliżymy się coraz bardziej do Najświętszego Serca Jezusowego, do Boga Ojca, do całej Trójcy Przenajświętszej, gdyż żadne ze stworzeń nie stoi tak blisko Boga jak właśnie Niepokalana. […] Niepokalana jest jedyną Pośredniczką pomiędzy Jezusem i ludzkością” (Pisma, t. 1, s. 726).

Podstawy teologiczne MI
Ojciec Kolbe nie „przecenia” roli Maryi. Świadomy prawdy, że jedynym pośrednikiem jest Jezus Chrystus, konstruuje wnioski teologiczne: 
1) Jezus Chrystus jest jedynym Pośrednikiem między Bogiem a ludzkością;
2) Niepokalana jest jedyną Pośredniczką pomiędzy Jezusem i ludzkością; 
3) my − MI − jesteśmy „pośrednikami pomiędzy Niepokalaną a duszami rozproszonymi po całym świecie” (Pisma, t. 1, s. 726). 
Wnioski te są w pewnym sensie nowatorskie, ale teologicznie poprawne. Św. Maksymilian nie utożsamiał ze sobą tych trzech rodzajów pośrednictwa: 1) pośrednictwa Chrystusa; 2) pośrednictwa Matki Bożej; 3) pośrednictwa rycerza Niepokalanej. Każde z nich jest szczególnym faktem. Wszystkie razem natomiast w pewien sposób łączą się z Córą Boga Ojca, Matką Boga Jezusa i Oblubienicą Ducha Świętego − Niepokalaną. Ta więź stanowi o „kompetencji” i skuteczności maryjnego pośrednictwa.
Dogłębne zrozumienie idei MI i wczucie się w sytuację, że wielu ludzi z pośrednictwa Niepokalanej nie korzysta, lub korzysta w niewystarczającej mierze, wyznacza następne idee, pobudzające do konkretnego działania. Jedna z nich wymaga, aby wszystkich ludzi doprowadzić do takiego stanu, w którym mogliby najowocniej korzystać z pośrednictwa Niepokalanej. Druga natomiast skłania członków Rycerstwa do całkowitego oddania siebie Niepokalanej, ponieważ dopiero wówczas ich działalność może wydać plon stokrotny. 
Do korzystania z pośrednictwa Niepokalanej i do włączenia się w Jej działalność zachęcają idee dobroci i zwycięstwa. Pełnią one niejako rolę usługową i przemawiają do poszczególnego człowieka w bardzo bezpośredni i zachęcający sposób. Przedstawiają Niepokalaną jako Tę, która wszystkim pomaga i potrafi nawet największych grzeszników wyprowadzić z nędzy moralnej i tak mocno postawić na nogi, że dojdą do Boga i będą szczęśliwi. W walce ze złem Niepokalana jest pełna mocy i do Niej będzie należało ostateczne zwycięstwo. 
Schematycznie i w sposób bardzo uproszczony przedstawiona wyżej idea Rycerstwa Niepokalanej zawiera w sobie ogromną zawartość, pewność niedopuszczającą wątpliwości, konsekwencje. Pobudza do działania, ponieważ każdy wierzący człowiek chciałby łatwiej, szybciej i pewniej dojść do Boga; każdy chętnie korzysta z pomocy kogoś, kto jest pełen mocy i równocześnie pełen dobroci; nikt też nie chce należeć do pokonanych. Bez Niej ludzkie działania skazane są na niepowodzenie. 
Co jest źródłem owej mocy Maryi? Jest nim Jej szczególny związek z Chrystusem i z Duchem Świętym. Jest Matką Syna Bożego oraz Oblubienicą Ducha. Pełna Łaski − posiada moc Ducha, który Ją „zacienił”. Zdaniem o. Kolbego „Duch Przenajświętszy działa tylko przez Niepokalaną swą Oblubienicę” (Pisma, t. 1, s. 797). Któż zatem może się oprzeć mocy Ducha? Mocy, która „przepływa” przez Niepokalaną na ludzi?

Istota Rycerstwa Niepokalanej
Trzeba tu zaznaczyć, że Rycerstwo Niepokalanej w roli pobożnego związku nie zajmuje się jedynie propagowaniem nabożeństwa do Niepokalanej, czy aktywizowaniem działalności charytatywnej, lecz przede wszystkim czyni z pobożności maryjnej konkretną drogę do uświęcenia, do swoistego „przemienienia się w Maryję”. Ojciec Kolbe pojmował MI jako „całość życia katolickiego w nowej formie polegającej na łączności z Niepokalaną, Wszechpośredniczką naszą u Jezusa” (Pisma, t. 2, s. 598). 
Cechą charakterystyczną Rycerstwa Niepokalanej jest zatem jego ideał, który można streścić w słowie − Niepokalana. Jego rozwinięciem jest hasło: Zdobyć cały świat dla Niepokalanej, by Ona, a przez Nią Chrystus zakrólował w duszach wszystkich ludzi. Tak naprawdę hasło to stanowiło wyciąg z „Aktu poświęcenia się NMP Niepokalanej”. Bez tego Aktu nie podobna zrozumieć idei Rycerstwa. To nie sam program MI, ale właśnie „Akt poświęcenia się NMP Niepokalanej” stanowił − i stanowi nadal − istotę działania „pobożnego związku”. 
Głównym zadaniem członków Rycerstwa jest szerzenie królestwa Chrystusowego i to nie inaczej jak „przez Niepokalaną”. Mają to czynić rycerze Niepokalanej pobudzając najpierw samych siebie, a potem innych ludzi, świeckich i duchownych, wszystkich katolików, do uświęcania świata, włączenia się w misję, którą pełni Maryja jako Matka Kościoła.
Rycerstwo Niepokalanej pomyślane było bardziej jako ruch społeczno-religijny aniżeli formalna organizacja kościelna. Dlatego też duch MI został wyrażony nie w punktach programu, lecz we wspomnianym wyżej Akcie. W istocie o. Kolbe nie określił ściśle żadnej konkretnej formy organizacyjnej: „Jeśliby statut MI − pisał − był bardziej skonkretyzowany, nie mógłby się dostatecznie nadawać do wszystkich czasów, narodów, warunków i okoliczności; my zaś chcemy, ażeby wszyscy poświęcili się Niepokalanej…” (Pisma, t. 1, s. 969). 
Maksymilian kładł silny nacisk na tzw. „MI-1”, czyli wewnętrzną przemianę członków Rycerstwa, poprzez którą następować miała przemiana serc innych ludzi. Miało to być przeciwstawienie postawy „Służebnicy Bożej” wszelkim postawom antykościelnym, zwłaszcza masońskim. Z kolei MI-2 (koła) oraz MI-3 (Niepokalanów) miały stanowić swoiste „odniesienie” dla MI-1, tj. być elementem „porządkującym”, doradczym i nakreślającym w bardzo ogólnych zarysach strategię działania.
Ojciec Kolbe zdecydowanie przeciwstawiał się formalizowaniu MI. Bardziej chodziło mu o „zdobycie wszystkich dusz i stowarzyszeń dla Niepokalanej, niż o powstanie jednego stowarzyszenia więcej obok innych” (Pisma, t. 1, s. 751). I zapytywał retorycznie: „Kto wie, czy Niepokalana nie życzy sobie, by MI raczej wsiąkało do innych stowarzyszeń” (tamże). Rycerstwo Niepokalanej, jako organizacja z całym aparatem administracyjnym mogłaby wszak „nie zmieścić się” w określonych środowiskach. Toteż mieli przenikać do nich pojedynczy członkowie MI. Społeczeństwo miało być „nasycane” ideą i duchem maryjnym, i w ten sposób uświęcane. Przez to zyskiwałaby na jakości wiara zwyczajnych ludzi.
Rzecz ciekawa, choć o. Maksymilian tak perfekcyjnie opracował działalność MI-1 oraz MI-3, doskonale zorganizował dwa Niepokalanowy (w Polsce i Japonii), to jakby „zaniedbał” MI-2. Może zabrakło mu czasu na opracowanie szczegółów odnośnie form działalności MI-2, a może nie chciał „zamykać” Rycerstwa w kołach podejrzewając, że doprowadzi to do skostnienia ruchu. Albo po prostu, zostawił to zadanie dla swoich następców… 
Jego wypowiedzi na temat MI jako organizacji ścisłej (sodalitas) są dość zdawkowe, jakby nie przykładał większej uwagi do kół MI w terenie. Powodów takiego stanu rzeczy trudno dziś dociec, co najwyżej można snuć domysły na ten temat. Może obawiał się pewnej „bezwładności” tego typu organizacji? 

Kolbiański pomysł na upowszechnienie MI
Wydaje się, że miał inny pomysł, by „zagospodarować” MI-1. Wiedział przecież, że w terenie istnieje i działa wiele kościelnych stowarzyszeń. Poszczególni rycerze mieli wchodzić w skład już istniejących struktur. Pisał bowiem: „MI niechaj się wciągnie wszędzie i do Żywych Róż, i do Sodalicji, i do III Zakonu, i do I, i do II Zakonu, słowem, do każdej duszy i to najprędzej”, dodając w nawiasie: chociaż nie warto głośno wyliczać innych stowarzyszeń, by mniej znający MI się nie obawiali” (Pisma, t. 1, s. 734). Toteż w kwestii MI-2, nakazywał o. Kolbe pewną ostrożność. Radził, aby „MI 2 […] rozwijać roztropnie w tych tylko miejscowościach, gdzie jest to wskazane i nie ma kwitnących innych stowarzyszeń” (Pisma, t. 1, s. 734). Wszystkie te uwagi zawarł w liście, pisanym z Nagasaki w 1934 roku, do o. Floriana Koziury, gwardiana Niepokalanowa polskiego. Musiał mieć jakieś ważne powody, bo jeszcze w post scriptum wracał do tej sprawy: „Uważam, że lepiej nie forsować MI 2, ale raczej MI 1…” (tamże). 
Rycerstwo miało „rozniecać ogień − jak wyraził się św. Maksymilian − dookoła wedle możności nie tylko prywatnie, każdy z osobna, ale też socialiter [społecznie], wspólnie obmyślając po temu środki, rozważając wyniki i ulepszając wedle doświadczenia metody działania, by jak najprędzej Niepokalana zdobyła przez nich serca wszystkich” (Pisma, t. 1, 494). 
Ojciec Kolbe intuicyjnie korzystał z duchowości chrześcijańskiego Wschodu, i to nie tylko z jego myśli starożytnej, ale również tej późniejszej, z ostatnich wieków. Powyższa wypowiedź o. Maksymiliana współbrzmi ze słowami mnicha i „świętego starca” Serafina z Sarowa (1754-1833), który ongiś wyrzekł znamienne zdanie, streszczane często w zawołaniu: Zbaw siebie, a wokół ciebie zbawią się tysiące. Zawołanie to stanowi w istocie dewizę chrześcijańskiego życia i może być wykorzystane jako hasło apostolskie dla Rycerstwa Niepokalanej. Rodzi ono postulat pewnej „mobilności” rycerzy, ich obecności w społeczeństwie, szczególnie w określonych grupach, które o. Kolbe wymienił w jednym ze swoich listów: 
„Przy pomocy Niepokalanej musimy dążyć do tego, żeby wierni Niepokalanej rycerze znajdowali się wszędzie, a zwłaszcza na stanowiskach tak ważnych jak: 1) wychowanie młodzieży (profesorzy zakładów naukowych, nauczyciele, towarzystwa sportowe); 2) kierowanie umysłami mas (czasopisma, dzienniki, ich redagowanie i kolportaż, wypożyczalnie ludowe, lotne biblioteki itd., odczyty, obrazy świetlne − kina itd.); 3) sztuki piękne (rzeźbiarstwo, malarstwo, muzyka, teatr) i wreszcie 4) nasi Milites Immaculatae niech się staną na każdym polu pierwszymi pionierami i wodzami w nauce (przyroda, historia, literatura, medycyna, prawo, nauki ścisłe itd.) Niech też pod naszym wpływem i pod opieką MI stają i rozwijają się placówki przemysłowe, handlowe, banki itd.” (Pisma, t. 1, s. 178-179). 
Tylko taki rodzaj apostolstwa − nazwijmy go totalnym − byłby w stanie sprawić, że „stopniałyby herezje, odszczepieństwa, powróciliby zatwardziali grzesznicy przez Niepokalaną do Pana Boga, do Jego miłującego Serca, i − pochrzciliby się wszyscy poganie i spełniłoby się to, co przewidywała bł. Katarzyna Laboure, której Niepokalana objawiła Cudowny Medalik, że Niepokalana będzie «Królową całego świata» i «każdego z osobna»” (Pisma, t. 1, s. 494). Postanowienia zawarte w Dyplomiku MI obejmowały swoim zakresem nie tylko grzeszników, ale również ludzi „zwyczajnie” i „niezwyczajnie” pobożnych. Rycerstwo miało być pomocą dla wszystkich do osiągnięcia chrześcijańskiej dojrzałości; dla „zwyczajnie pobożnych” świeckich i dla „niezwyczajnie pobożnych” osób duchownych. 

Aktualność przesłań MI o szczęściu i grzeszności
Rycerstwo miało w istocie pogłębiać i umacniać wiarę, co przecież nie było bez znaczenia w tamtych antyklerykalnych czasach. Nie jest to również obojętne w czasach współczesnych, kiedy całe społeczeństwa ulegają laicyzacji (sekularyzacji) w sensie politycznym, socjologicznym i psychologicznym. Etyczny relatywizm oraz swoiste rozpasanie, rozumiane jako niczym nieograniczona swoboda obyczajów, w pełni uzasadniają nie tylko potrzebę, ale i konieczność, istnienia owego ruchu. Dzięki niemu ludzka egzystencja zyskuje nowe, wydawałoby się niedostępne dla świeckiego człowieka, wymiary: ascetyczny i mistyczny, ubogacające rzeczywistość tego świata.
Tęsknota za ascezą jest autentycznym pragnieniem człowieka. Dowodzi tego moda na różnego rodzaju diety i wymagające samozaparcia programy treningów siłowych. Również pragnienie przeżycia czegoś wyjątkowego, nie ziemskiego, doświadczenia paranormalności, spotkania III-stopnia − zaprzątają niejeden umysł. Chrześcijańska asceza i mistyka oferują współczesnym takie właśnie standardy życia i takie podróże w zaświaty. Autentyczne i długotrwałe − wiecznie trwałe! − nie ograniczone do czasu młodości, dalekie od projekcji chorego umysłu. 
Każdy człowiek pragnie szczęścia. Ojciec Kolbe także go pragnął. Wiedział, że szczęście wymaga „pracy, zabiegów, poświęcenia” − wymaga ascezy. Dopiero potem przychodzi czas na mistyczne uniesienia. Szczęście − prawdziwe szczęście − jest jednak możliwe już tu na ziemi. I nie jest nim bogactwo, sława ani zabawa − przekonywał. „Za wielkie jest serce człowieka, by je można było zapełni pieniądzem, zmysłowością lub zwodniczym, choć odurzającym dymem sławy. Ono pragnie dobra wyższego, bez granic i wiecznie trwającego” (Pisma, t. 2, s. 249). Pragnie w istocie chwały Bożej. Chwała Boża jest nierozerwalnie związana z ludzkim szczęściem − ze zbawieniem. Rycerstwo Niepokalanej było i jest jednym ze sposobów, zaproponowanym przez o. Kolbego, aby doświadczyć owego szczęścia tu i teraz, i cieszyć się nim na zawsze. 
Maksymilian Kolbe był zaniepokojony kondycją duchową w pierwszym rzędzie swoich współbraci franciszkanów. Konstatował bowiem ze smutkiem, że wielu z nich przychodziło do klasztoru z dobrymi zamiarami, lecz na miejscu nie znajdowało potrzebnych „narzędzi”, które byłyby im pomocne w drodze do świętości; zdawało się więc na półśrodki, a te − jak wiadomo − prowadzą do przeciętności i duchowej mierności. 
Dyplomik MI miał być swoistym vademecum dla osób duchownych i stanowić know how dla ludzi świeckich. Chodziło o urzeczywistnianie w życiu zdrowej pobożności, w której zawierałyby się ewangelicznie pojmowana asceza: „kiedy pościcie nie bądźcie posępni” (Mt 6, 16); oraz dostępne dla każdego przeżycie mistyczne. Mistyka nie jest bowiem darem dla wybranych, ani „zdolnością” niektórych, wybitnych postaci Kościoła. Wcielony Bóg − Jezus Chrystus − stał się „Synem Człowieczym” i odtąd nasze stosunki z Nim nabrały charakteru osobistego, a więź z Bogiem − cech intymnych i mistycznych. Można powiedzieć, że wszystko wróciło do normy z Księgi Rodzaju, kiedy to Bóg i ludzie mieli zwyczaj przechadzać się razem „po ogrodzie, w porze kiedy był powiew wiatru” (Rdz 3, 8). W tej niezwykłej zwyczajności zawierał się wszak mistycyzm najwyższego rzędu. To, co ludzkie spotykało się z tym, co boskie. Potem nastały czasy „rozłąki”. Dopiero Ewangelia ofiarowała nową opcję − opcję doświadczenia podobnego do związku ludzkości ze swoim Bogiem i Ojcem w raju. Świadkowie Ewangelii ujrzeli na własne oczy wcielone Słowo, patrzyli na nie, dotykały Go ich ręce. Jednym słowem, widzieli Boga „twarzą w twarz” i zaświadczyli o Nim, żeby wszyscy, którzy uwierzą, mieli z nimi „współuczestnictwo”, a przez nich − „z Ojcem i z Synem Jezusem Chrystusem” (por. 1J, 1nn). 
Rycerstwo Niepokalanej pragnie przywrócić tamtą starotestamentalną i tą ewangeliczną zażyłość i mistykę. Prowadzi doń asceza, czyli wysiłek pielgrzyma w drodze do ostatecznego celu. Nie bez przyczyny o. Kolbe niejednokrotnie przypominał, że tak naprawdę celem MI jest „królestwo Najświętszego Serca Pana Jezusa”, do którego prowadzi franciszkańska „biała drabina Niepokalanej”. 
Idea Rycerstwa obiecywała wiele za niewiele. Cel − nawrócenie grzeszników − oznaczał w rzeczy samej pracę nad sobą. Nawrócenie świata uzależnione jest bowiem od nawrócenia jednej osoby, czyli mnie (MI-ja). To wystarczy. Obok mnie wszak uwierzą i zbawią się tysiące. Tak miała urzeczywistnić się na naszych oczach stara prawda, że słowa uczą, pociągają zaś przykłady. Nawróceni rycerze są w istocie rozsadnikami nowej ludzkości, nowej cywilizacji. Tu i teraz.
Kiedy, po zburzeniu świątyni jerozolimskiej w roku 70, chrześcijanie musieli uciekać w różne strony świata, osiedlając się tam zwracali na siebie uwagę pogan swoim odmiennym postępowaniem, które stanowiło streszczenie nowego przykazania − miłości Boga i bliźniego. Podobnie i rycerze Niepokalanej w warunkach i w miejscu zamieszkania, oraz na ile pozwolą okoliczności, mają stawać się narzędziami w rękach Niepokalanej − misjonarzami. Nie misjonarzami słowa, ale czynu. Sukces misyjny gwarantuje sama Niepokalana, której są oddani na wyłączność i o której to wyłączności zaświadcza noszony „Cudowny Medalik”. Ich zewnętrzny identyfikator.

Fundamenty Rycerstwa Niepokalanej
Istotną i podstawową cechą − fundamentem − MI jest oddanie się Niepokalanej, bezgraniczne, bezwarunkowe; stanie się niejako Nią samą. Jeśli „psucie obyczajów” jawi się, jako akt wrogi wobec misji Kościoła, to przesłanie miłości Boga i bliźniego, którego doskonałym przykładem i „wcieleniem” jest Maryja (co szczególnie uwypukla przywilej Niepokalanego Poczęcia), stanowi antidotum na wszelkie zło i ludzkie nieszczęście. Jest ono w rzeczy samej sprzeciwem wobec, często bluźnierczych, wyzwań tego świata. 
Cel i środki MI są tyleż jasne, co proste. Ale, czy na pewno łatwe, jak zapewniał o tym niejednokrotnie o. Maksymilian? Z jednej strony, oddanie się Niepokalanej zapewnia skuteczność działaniom rycerza, bo Matka Boża, „gdzie weszła, tam łaskę nawrócenia i uświęcenia wypraszała”, przez „Jej bowiem ręce wszelkie łaski z Najsłodszego Serca Jezusowego na nas spływają”; z drugiej − zgoda na ofiarowanie siebie Maryi całego i zupełnie, zgoda na bycie Jej rzeczą i własnością, oddanie się Jej „wraz z wszystkimi władzami duszy i ciała, i z całym życiem, i śmiercią i wiecznością”, zgoda na wszystko, cokolwiek Jej się spodoba uczynić − wymaga heroizmu. 
Źródła owego heroizmu i nieodzowne warunki jego rozwoju stanowią: wiara, nadzieja i miłości, z których − jak zauważył Apostoł Paweł − największa jest ta ostatnia (1Kor 13, 13). Bez niej niemożliwe jest członkostwo w MI: „miłość bez granic ku Sercu Przenajświętszemu Pana Jezusa, aby jak najwięcej dusz jak najściślej z Nim przez Niepokalaną połączyć, jest naszym jedynym celem” (Pisma, t. 2, s. 215).
Dla zakochanego wszystko jest łatwe. Wszystko stanowi naturalny odruch serca. 
Ale też miłość z natury jest heroiczna. Ona umacnia wiarę i sprawia, że „nadzieja zawieść nie może” (Rz 5, 5). Jej brak cechuje ludzi małej wiary, którą tak często wypominał Jezus swoim słuchaczom. W istocie wszystko dzieje się „według naszej wiary” (por. Mt 9, 29); morwa przesadza się w morze, przesuwają się góry, paralityk odzyskuje władzę rąk i nóg, niewidomy widzi, głuchy słyszy, nawet zmarły wraca do świata żywych. Wiara rośnie wraz z miłością. Bo miłość to poznawanie osoby ukochanej. Najprostszym wyrazem miłości jest rozmowa − szczera, serdeczna. Modlitwa. To dzięki temu szczególnemu posłuchaniu człowiek otrzymuje wszystko, o co z wiarą prosi − na modlitwie (por. Mt 21, 21). Ten „schemat” obowiązuje również w relacjach człowieka z Niepokalaną. Niepisanym warunkiem przynależności do Rycerstwa Niepokalanej jest pokochanie Służebnicy Pańskiej. Członkowie MI to środowisko ludzi zakochanych w Niepokalanej. Miłość do Niej stanowi ich wyróżnik.
Wydawałoby się, że cnoty teologiczne stanowią dość oczywiste ograniczenie dla rozwoju „pobożnego związku”. Przyglądając się wszak ruchowi Rycerstwa bez trudu można zauważyć, że fakty przeczą tej tezie. Zarówno w latach międzywojennych jak i obecnie przynależność do związku deklarują miliony ludzi na całym świecie. Czyżby członkowie MI wchodzili do stowarzyszenie pro forma? Ale przecież z posiadania członkowskiej legitymacji nie płynęły, i nie płyną, żadne profity. Przynależność do MI w rozumieniu tego świata nie jest nobilitująca. Rycerstwo Niepokalanej jest cichym nieobecnym; nie zajmuje pierwszych miejsc w prasie codziennej i w kolorowych magazynach, w radio i w telewizji, ani w internecie. Skąd zatem tylu członków?
Wydaje się, że sprawia to sam charakter organizacji. 
Z postanowienia Założyciela, MI miała być stowarzyszeniem powszechnym, katolickim właśnie. Czyżby więc wszyscy członkowie byli tak doskonali, jak wymaga tego „Akt poświęcenia się NMP”? Przeciwnie. Rycerstwo Niepokalanej jest stowarzyszeniem grzeszników. Jest po to, aby się nawrócili i uświęcili; aby każdy z nich stał się „święty i nieskalany” (Ef 5, 27). Grzeszność stanowi więc „przepustkę” do MI. A miłość? 
Ewangelia dowodzi, że grzesznicy nie są pozbawieni tej cnoty. Przeciwnie, „ten, któremu więcej darowano” zdolny jest do większej miłości (Łk 7, 42). Przykłady są bardzo znamienne: Maria Magdalena, której były „odpuszczone liczne grzechy” i która wielce miłowała Mistrza; Paweł z Tarsu, który „siał grozę i dyszał żądzą zabijania uczniów Pańskich” (Dz 9, 1) i który po swym nawróceniu z niespotykaną wręcz odwagą „zaczął głosić w synagogach, że Jezus jest Synem Bożym” (Dz 9, 20). 
Adeptów Rycerstwa czeka w założeniu podobna przemiana. Za sprawą owego przemienienia następuje przeobrażenie nie tylko samego rycerza, ale i jego otoczenia. Czynnikiem edukacyjno-formacyjnym jest jego odnowione życie, „polegające na łączności z Niepokalaną”. 

VII. Ślady apostolskie MI
Tak jak w przyrodzie widać „ślady Boga”, tak w Kościele katolickim − „ślady MI”. Duchowość Rycerstwa Niepokalanej nie do końca zdefiniowana i skodyfikowana, idea bez podręcznika, nie była przecież i nie jest tylko teorią apostolstwa, jest raczej praktyką działań w imieniu i pod opieką Niepokalanej. Bez względu na rodzaj pracy, jaką w danej chwili wykonywaliby Jej rycerze – cokolwiek by czynili, czynią to wyłącznie dla Niepokalanej: w intencji nawrócenia wszystkich dusz, na całym świecie.
Duch św. Maksymiliana rozlał się szeroko poza furtę klasztorną Niepokalanowa. Niewątpliwie wiele z tego ducha zaczerpnął Prymas Tysiąclecia. Kardynałowi bardzo zależało, aby nigdy nie zgasł w narodzie ten rodzaj maryjnej pobożności i działania. Doświadczenie Rycerstwa Niepokalanej miało pewien wpływ na samą ideę oddania się Maryi w niewolę za wolność Kościoła, jak i na założenie przez niego instytutu życia konsekrowanego pod nazwą Instytutu Ślubów Narodu. Powszechnie też wiadomo, że również ks. Franciszek Blachnicki w pismach św. Maksymiliana, w Niepokalanowie i w Rycerstwie Niepokalanej szukał natchnienia, gdy zakładał wielki oazowy ruch Światło-Życie. Wciąż praktykuje się tam maksymilianowską formułę „Aktu oddania się Niepokalanej”. Z kolbiańskiej duchowości czerpał także ks. T. Dajczer. W początkowej fazie formacji ruchu Rodzin Nazaretańskich posłużył się konferencjami ascetycznymi św. Maksymiliana. Za naśladowcę i kontynuatora idei apostolstwa według św. Maksymiliana uważa się też o. Tadeusz Rydzyk, założyciel i dyrektor Radia Maryja i Telewizji Trwam. Duchowość o. Maksymiliana, ożywiająca kult maryjny w nowej formie, nie była też bez wpływu na odrodzenie działalności apostolskiej, w tym także wydawniczej, zgromadzenia Księży Marianów.
Chociaż nie wszystkie wyliczone tu dzieła są prostą realizacją ducha Rycerstwa Niepokalanej, to można przyjąć, że przynajmniej mogły one czerpać z inspiracji kolbiańskiej.  Idea MI stawała się nadto impulsem dla wielu zwyczajnych ludzi do misyjnego zaangażowania, nie tyle „pośród pogan”, ile wewnątrz siebie, przynaglając do pracy ad maiorem Dei gloriam – per Immaculatam; ku większej chwale Boga − przez Niepokalaną. To duch maryjny i rycerski często dodawał ludziom skrzydeł, szczególnie w sytuacjach beznadziejnych, do podejmowania wręcz szalonych wypraw w głąb siebie, jak i do odległych krajów i ludów. Najlepszym tego przykładem były nawrócenia przeciwników wiary i Kościoła oraz − niedorzeczna, zdaniem wielu − wyprawa o. Maksymiliana do Japonii, pozbawiona jakiejkolwiek logistyki i logiki ludzkiej. 
Tymczasem idea kolbiańska trwa nadal, nie poszła w zapomnienie, ani nie stała się li tylko przedmiotem naukowego dyskursu. Rycerstwo Niepokalanej w Polsce i na świecie ma się dobrze.

VIII. Jutro Rycerstwa Niepokalanej
MI w Polsce jest już nie tylko kościelną pia unio, erygowaną dekretem Stolicy Apostolskiej w dniu 17 października 1997 roku, ale również uznanym przez Państwo Polskie stowarzyszeniem użyteczności publicznej, które uzyskało osobowość prawną jako personalna instytucja Kościoła Katolickiego pod nazwą „Rycerstwo Niepokalanej”. Uznanie to ma swoje umocowanie w art. 4. ust. 2 Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzeczypospolitą Polską.  MI ma wreszcie formalnie i na stałe zatwierdzone „Statuty Generalne” i „Dyrektorium Narodowe”, które jasno określają strukturę stowarzyszenia i zakres jego działania. Następuje rekonstrukcja zrębów organizacyjnych stowarzyszenia w obrębie wszystkich form MI – od MI-1 po MI-3. Obecnie, gdy zarząd Rycerstwa w Polsce ma w Niepokalanowie swoją siedzibę i niczym nieskrępowane możliwości działania oraz posiada „instrumenty prawne”, gdy w ośrodku formacji MI w Lasku istnieje funkcjonalny budynek − nic nie stoi na przeszkodzie, by realizować wielkie zamierzenia św. Maksymiliana, nie oglądając się na statystyki. Statystyki często są złudne. I te wspomniane bez mała dwa miliony członków, ok. 260 wspólnot MI w Polsce, w tym 137 formalnych kół Stowarzyszenia oraz fakt, że liczba członków Rycerstwo Niepokalanej na świecie przekracza 4 miliony, że MI obecna jest w 46 krajach na pięciu kontynentach, że posiada liczne, kanonicznie erygowane, siedziby i 27 centrów narodowych, że „Rycerz Niepokalanej” ukazuje się w ponad 20 językach… Rycerstwo nie pracuje dla statystyk. Formacja rycerska skupiona jest na Maryi − „wszystko czynić z Maryją i jak Maryja”. Naczelne hasło, idea przewodnia działalności misyjnej pozostaje wciąż ta sama: „Zdobyć cały świat dla Chrystusa przez Niepokalaną”. Tym niemniej, statystyki dają pewne wyobrażenie o sile Stowarzyszenia. 
Rycerstwo Niepokalanej żyje. Dyplomik MI pozostaje aktualnym dokumentem propagującym ideę apostolstwa „przez Niepokalaną”. Tę trwałość zawdzięcza niewątpliwie solidnym, teologicznym fundamentom. Toteż, mimo wielu trudności, które przysparza współczesny świat i nihilistyczne ideologie, Rycerstwo daje dowody na słuszność obranej drogi i determinacji w realizowaniu statutowej aktywności.

Działalność duszpastersko-formacyjna
Idee rycerskie śmiało wkraczają na pole duszpasterskie. Pracami steruje Centrum Narodowe MI wraz z Ośrodkiem Formacyjnym Rycerstwa Niepokalanej w Niepokalanowie-Lasku. Prowadzą one rozległe działania duszpasterskie w oparciu o Dyplomik MI. Poza codzienną praktyka duszpasterską w znajdującej się na terenie ośrodka kaplicy NMP z Fatimy, ośrodek prowadzi zakrojone na szeroką skalę duszpasterstwo formacyjne, tzn.: rekolekcje w duchu MI − letnie (w miesiącach wakacyjnych) oraz zimowe i wielkopostne (styczeń-luty-marzec). Kierowane są one nie tylko do członków Rycerstwa. Uczestniczą w nich uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów, liceów i studenci; są również rekolekcje dla dorosłych i osób niepełnosprawnych. Raz w roku odbywa się spotkanie formacyjne, przygotowujące animatorów do prowadzenia turnusów rekolekcyjnych podczas ferii i wakacji letnich w Niepokalanowie-Lasku (na przełomie kwietnia/maja). Duszpasterstwo MI w Lasku prowadzi również rekolekcje dla chorych. Przez cały rok (poza miesiącami wakacyjnymi i listopadem) odbywają się weekendowe dni skupienia dla młodzieży, maturzystów i studentów. Ośrodek Formacyjny MI organizuje również coroczne zjazdy i spotkania o charakterze modlitewnym: w maju − „Rycerski Zjazd Rodzin”; w lipcu − Zjazd Młodzieżowego Ruchu Rycerstwa Niepokalanej; w sierpniu − „Dzieci Lasku”. Od października 2009 roku działa „Maryjny Punkt Przygotowań − TAIZÉ”, od stycznia roku 2010 funkcjonuje Maryjne Centrum Światowych Dni Młodzieży, a od 2012 roku − Szkoła Ewangelizacji.  
Działalność duszpasterska w oparciu o Dyplomik MI jest więc imponująca. 
Centrum MI w Lasku to główny tak prężnie działający rycerski i maryjny ośrodek duszpasterski w Polsce. Oprócz ośrodka w Niepokalanowie (obejmującego swym wpływem całą Polskę), aktywnie działają ośrodki w Harmężach koło Oświęcimia (dla grup rycerskich z Polski południowej) oraz − od niedawna − ośrodek w Ostródzie, który prowadzi formację Rycerstwa z Polski północnej. Spośród innych ośrodków formacyjnych na szczególne uznanie zasługują ośrodki w Białymstoku, Bielsku-Białej, Częstochowie, Kielcach, Przemyślu (Strachocinie) i Tarnowie. Nie oznacza to, że pozostałe placówki duszpasterskie w Polsce nie czerpią z idei zawartych w Dyplomiku, że duszpasterstwo w duchu MI to wyłącznie Niepokalanów. Tym niemniej, należy podkreślić aktywność niepokalanowskiego klasztoru. Wspólnota kontynuuje zapoczątkowaną przez o. Kolbego w duchu rycerskim działalność wydawniczą, medialną i duchową. Działa również Instytut Maryjno-Kolbiański „Kolbianum”, który w pewnym sensie stanowi realizację pomysły św. Maksymiliana o stworzeniu w Niepokalanowie Akademii Maryjnej. 
W Polsce ogółem działa sześć Ośrodków Regionalnych MI (diecezjalnych). W ślad za nimi aktywnie w pracy duszpasterskiej uczestniczą ośrodki lokalne; jest ich w sumie 137. Nadto w formie ruchu istnieje jeszcze około 125 wspólnot. W terenie działają też: Apostolska Grupa Rycerska (AGR) oraz Rycerstwo Niepokalanej u Stóp Krzyża (RNSK).
Swoje cele Rycerstwo realizuje przede wszystkim przez:
1. Formację i organizowanie wspólnoty duchowej oraz podejmowanie inicjatyw apostolskich.
2. Krzewienie wiedzy i kultury maryjnej.
3. Wychowywanie do wartości religijnych, rodzinnych, patriotycznych i kulturowych oraz kształtowanie postaw obywatelskich i społecznych.
4. Działalność edukacyjną dzieci i młodzieży.
5. Organizowanie i prowadzenie kursów, szkoleń oraz dokształcania nauczycieli i wychowawców, mając na względzie pełny rozwój osoby ludzkiej.
6. Działalność na rzecz chorych, ubogich, samotnych i niepełnosprawnych
7. Działalność pielgrzymkową, kulturalną, turystyczną, rekreacyjną i sportową.
8. Promocję zdrowego stylu życia oraz działalność profilaktyczną.
9. Promocję wartościowych filmów, spektakli teatralnych, wystaw, koncertów itp.
10. Działalność inspiracyjno-wydawniczą, medialną i badawczą.
11. Utrzymywanie kontaktów i wymianę doświadczeń z podobnymi środowiskami w kraju i za granicą.
12. Współdziałanie z instytucjami państwowymi, społecznymi i samorządowymi.
13. Przygotowanie i utrzymanie bazy materialnej dla realizacji celów statutowych.
14. Inne inicjatywy zgodne z celami Stowarzyszenia.

Wszystkie te cele wyczerpują definicję duszpasterstwa rycerskiego, które ma na względzie pełny rozwój − duchowy i fizyczny − osoby ludzkiej. O tym, że zapisy te nie są martwą literą, można się przekonać choćby przy lekturze sprawozdań z działalności MI, w których wyszczególniono zrealizowane konkretne zadania duszpasterskie w duchu Dyplomika, a to m.in. poprzez: rekolekcje dla dzieci, młodzieży, dorosłych, osób niepełnosprawnych oraz asystentów MI; zjazdy prezesów i animatorów MI; kongresy i konferencje naukowe maryjno-kolbiańskie, organizowanie Sesji Kolbiańskich oraz Ogólnopolskich Dni Modlitw Rycerstwa Niepokalanej. Aktywność duszpasterska prowadzona jest przy użyciu środków tradycyjnych (rekolekcje, dni skupienia, zjazdy, konferencje, kongresy, wykłady, katechezy, pielgrzymki), jak i nowoczesnych (audycje radiowe, strony internetowe Web, prezentacje multimedialne, spektakle, wystawy, koncerty, festiwale, medale „Zasłużony dla Rycerstwa Niepokalanej” itp.).
Konkretne zadania wykonują konkretni ludzie − rycerze Niepokalanej. W tym miejscu należy wszak zwrócić uwagę na rycersko-duszpasterskie zaangażowanie prezesów i asystentów narodowych Rycerstwa Niepokalanej w Polsce, m.in. ojców: Mirosława M. Adaszkiewicza, Piotra M. Cubera, Piotra M. Lenarta, Grzegorza M. Szymanika, Janusza M. Szypulskiego, Krystiana M. Żmudę, Ryszarda M. Żubera, jak i autora niniejszej dysertacji. Nie jest to co prawda miejsce, by szczegółowo opisywać ich działania oraz „zasługi”, tym niemniej dla rzetelności opisu teologicznego znaczenia i aktualności Dyplomika, należy ich choćby wymienić z imienia i nazwiska, co też niniejszym uczyniono.

Działalność duszpasterska w parafiach
Idee zaczerpnięte z Dyplomika służą też duszpasterstwu parafialnemu, choć zapewne nie w takim stopniu jak pragnął tego założyciel MI. Dotyczy to najpierw parafii pod wezwaniem św. Maksymiliana, których w Polsce jest około 160 (na ogólną liczbę ponad 10 tysięcy). Nie oznacza to, że w pozostałych parafiach − pod innymi wezwaniami − duch MI jest zupełnie nieznany. Także w nich uwzględniane są w duszpasterstwie idee zawarte w Dyplomiku. 
Parafialne duszpasterstwo w duchu MI ściśle związane jest z jej Patronem oraz zwykle z faktem powstania koła Rycerstwa Niepokalanej. Działalność wspólnot MI przy parafiach św. Maksymiliana jest widocznym, niejako naturalnym, znakiem służby w duchu rycerskim. Bardzo często w takich parafiach sprawowane są msze św. w intencjach Rycerstwa Niepokalanej (zwykle 14 dnia miesiąca), nowenny do św. Maksymiliana; odbywają się też spotkania wspólnot. Na spotkaniach asystent kościelny MI (ksiądz opiekun) wygłasza konferencję; podejmowane są też plany dalszej działalności koła. Członkowie wspólnoty Rycerstwa Niepokalanej czynnie uczestniczą w życiu parafii: prowadzą adoracje Najświętszego Sakramentu, uczestniczą w wielu nabożeństwach w roku liturgicznym, biorą udział w pielgrzymkach do miejsc związanych z życiem św. Patrona (Niepokalanów, Oświęcim, Zduńska Wola, Pabianice i inne); są obecni na uroczystych procesjach w miejscach szczególnie ważnych dla pobożności polskiej (np. w Krakowie: procesja św. Stanisława na Skałkę). Utrzymują stały kontakt z Ośrodkiem Formacyjnym w Niepokalanowie-Lasku, uczestnicząc w różnego rodzaju zjazdach, spotkaniach, rekolekcjach maryjnych i dniach skupienia. 
Koła MI są widoczne w swoich parafiach również dzięki ich aktywnemu udziałowi w dziełach charytatywnych, co przejawia się m.in. w pomocy ludziom starszym i chorym (w szpitalach i w mieszkaniach). Rycerze popularyzują też ideę rycerską poprzez rozdawanie wiernym Cudownych Medalików, przez fundowanie sztandarów MI i relikwiarzy św. Maksymiliana. Rycerstwo parafialne prowadzi stałe programy modlitewne w miejscowych parafiach, między innymi bierze aktywny udział w dziele duchowej adopcji dziecka poczętego.  Dzięki aktywności kół rycerskich powstają także w terenie wspomniane już grupy AGR, RNSK oraz Młodzieżowy Ruch Rycerstwa Niepokalanej (MRRN). 
Szczególnie wartościową jest inicjatywa tworzenia grup Rycerstwa Niepokalanej u Stóp Krzyża w szpitalach i domach opieki społecznej, które stanowią swoistą „straż przyboczną MI”. 
Wspólnoty MI nie działają zatem w odizolowaniu od parafialnego duszpasterstwa, integrują się z wiernymi i kapłanami poprzez modlitwę i czyn, także przez okazjonalne spotkania, jak coroczny „opłatek”.  Rycerze włączając się w życie religijne stanowią żywą komórkę parafii. W miarę możliwości wspierają jej codzienną działalność: pomagają w pracach porządkowych, dbają o wystrój i piękno świątyni; dają przykład katolickiego i maryjnego zaangażowania − służby − w szeroko pojętym duszpasterstwie parafialnym. Koła MI czynią też starania na rzecz pozyskania młodzieży do MRRN. W wielu parafiach MI prężnie się rozwija i promieniuje na zewnątrz; w innych − na miarę miejsca i potrzeb. 
Trudno jest wymieniać z nazwy szczególnie aktywne duszpastersko koła Rycerstwa Niepokalanej i dowodzić znaczenia Dyplomika w duszpasterstwie parafialnym. Jak już wyżej wzmiankowano działania i znaczenie są wypadkową miejsca (warunków) i potrzeb. 
Koła MI wspomagają miejscowych duszpasterzy, przyczyniając się do wzrostu maryjnej pobożności i doskonałości rycerskiej w drodze do „królestwa Najświętszego Serca Pana Jezusa”. Upowszechniają ideę o dziele miłosierdzia, które Bóg złożył w ręce Niepokalanej. Koła MI z różnych parafii nie konkurują ze sobą lecz współpracują kreując duszpasterstwo rozumiane po rycersku, jako całość życia katolickiego w nowej formie, to jest pod opieką Niepokalanej, Wszechpośredniczki Łask.

IX. Współczesne dylematy
Jakie zatem naprawdę jest znaczenie Rycerstwa Niepokalanej we współczesnym duszpasterstwie w Polsce? Na tak postawioną kwestię należy odpowiedzieć, że praktyczny wpływ idei rycerskich zapisanych w pierwotnym statucie MI jest znikomy. Zarówno w parafiach dedykowanych św. Maksymilianowi, które − przypomnijmy − stanowią około 1,5% ogółu parafii w Polsce, jak i w pozostałych parafiach idee rycerskie są mało znane. Znana jest natomiast powszechnie postać św. Maksymiliana Kolbego. Wydaje się, że wykorzystując tę znajomość można by z powodzeniem upowszechnić Rycerstwo, uczynić Dyplomik MI vademecum polskiego duszpasterstwa. Przełożenie teologicznego „fundamentu” MI na praktykę nie jest trudne, gdyż jest on głęboko zakorzeniony w polskiej pobożności. Czego zatem brakuje, że idea rycerska, zarówno w świadomości wiernych, jak i w polskim duszpasterstwie stanowi swego rodzaju „białą plamą”: jest terenem nieznanym i nie odkrytym?
Żeby nie szukać „uczonych” odpowiedzi, trzeba przyznać, że brakuje współczesnemu Rycerstwu tamtej kolbiańskiej pasji i determinacji we wcielaniu Ideału. W dobie powszechnego narzekania na jakość życia religijnego, w czasie, kiedy modyfikuje się przykazania kościelne tak, aby odzwierciedlały faktyczny stan rzeczy (sic!) − odsuwana jest też na duszpasterskie „pobocze” wielka maryjna idea o. Kolbego. Religijności, ani tym bardziej duszpasterstwa, nie można sprowadzać do przyzwyczajenia bądź ludowej tradycji, te bowiem ulegają różnego rodzaju zmianom, a z czasem − zapomnieniu. Treści zawarte w Dyplomiku są głęboko teologiczne, a zatem − żywe. Dyplomik, choć nazywany „pierwotnym statutem”, nie jest statutem w sensie prawnym. Dyplomik odwołuje się nie do prawa, ale do teologii. 
We współczesnym świecie, we współczesnej rodzinie − także chrześcijańskiej − brakuje miejsca i czasu na modlitwę. Coraz mniej tego miejsca i czasu dla modlitwy jest również w parafiach. Następuje − i to wcale nie powolna, jak sądzi wielu − degrengolada życia duchowego: osobistego, rodzinnego, parafialnego. Brakuje w duszpasterstwie fundamentu. Duszpasterstwo stało się polem doświadczeń i eksperymentów. Żaden aktywizm nie zastąpi Ewangelii, a Ewangelia nie może obejść się bez właściwie rozumianej teologii, czyli tego rodzaju przyjaźni człowieka z Bogiem, dzięki której trwa on w Bogu, a Bóg w nim − w modlitwie. Niepodobna, by nie zauważyli tego postronni obserwatorzy życia, także ci kształtujący opinię publiczną. Nie może się bowiem ukryć „miasto” stojące na górze, ani nie można zignorować przenikającego świat światła. MI podaje prosty sposób, jak stać się takim „miastem” i „światłem” − przez Niepokalaną. W skali parafialnej oznaczać to będzie nawrócenie i uświęcenie męża przez żonę, dzieci przez rodziców, sąsiadów przez rycerzy, parafian przez proboszcza − bądź na odwrót. 
Środki działania są bardzo proste i zwyczajne. Wystarczy raz dziennie odmówić akt strzelisty, nosić i rozpowszechniać Cudowny Medalik oraz czynić dla nawrócenia i uświęcenia siebie i innych wszystko, byle godziwie, i na co pozwalają: stan, warunki i okoliczności; co pozostawia się gorliwości i roztropności każdego. 
Duchowość MI może zatem stanowić „lekarstwo” na współczesne bolączki duszpasterskie, na spłyconą i powierzchowną religijność wiernych, na rutynę i na lenistwo bądź przesadną aktywność, duszpasterzy. Niewątpliwie, spośród wielu dróg prowadzących do Boga, Rycerstwo Niepokalanej zajmuje poczesne miejsce. Duchowość rycerska, obok duchowości franciszkańskiej, karmelitańskiej czy ignacjańskiej, spełnia ważną rolę w życiu chrześcijańskim. 

X. Odpowiedzialność Rycerstwa Niepokalanej
Na Rycerstwie Niepokalanej spoczywa wielka odpowiedzialność za dziś i jutro bliźnich − ich szczęście i życie. Aby udźwignąć tę odpowiedzialność trzeba jednak mieć wiarę, choćby jak ziarnko gorczycy. Bez niej Dyplomik MI stanie się co najwyżej przedmiotem badań naukowych bądź kwerendy historyków albo − li tylko literackim eksponatem w niepokalanowskim muzeum, kolejnym franciszkańskim zabytkiem piśmiennictwa. To od Rycerstwa Niepokalanej zależy, jakie faktyczne znaczenie dla życia chrześcijan i praktyki duszpasterskiej będą miały idee zawarte w Dyplomiku MI.  
Ruch rycerski zdaje się nabierać nowego rozpędu. Nie sposób zignorować istnienia i aktywności duszpasterskich wspólnot MI. Duszpasterstwo rycerskie nie jest ani trudne, ani kosztowne. Nie potrzebuje nakładów finansowych ani fizycznego wysiłku, wystarczy tylko bodziec − jeden, jedyny: „miłość ku Przenajświętszemu Sercu Pana Jezusa, aby jak najwięcej dusz jak najściślej z Nim przez Niepokalaną połączyć”.
Prowadzenie duchowej walki wymaga określonych umiejętności. To nie jest „wymachiwanie” na oślep dogmatami, albo – jeszcze gorzej – demagogią! W gruncie rzeczy MI walczy w interesie miłości. A miłość z natury jest delikatną sferą rzeczywistości. I bardzo silną. Z jednej strony potrafi pójść do bunkra, a z drugiej − nie jest w stanie złamać nadłamanej trzciny. MI to roztropność i pokora, mądrość i rozwaga. Te cnoty doradzają rycerzowi jak pracować dla Boga, jak bronić prawdy Ewangelii. Uczą jak kochać ludzi i nienawidzić grzechu. Siła Rycerstwa tkwi nie w zabijaniu, nie w zadawaniu ciosów i ran. Milicja Niepokalanej toczy inne bojowanie: prowadzi walkę maryjną. Jej mocą jest siła miłości. Miłość wszystko zwycięża. 
Rycerstwo Niepokalanej zwalcza błędne idee i propagujące je organizacje; występuje w obronie wiary i Kościoła Chrystusowego. Walka nie oznacza likwidacji przeciwników ideologicznych, jej celem jest zniszczenie wszelkiego zła, grzechu. MI odróżnia błąd od błądzącego, grzech od grzesznika, chorobę od pacjenta. Błąd obala prawdą, grzech zwycięża cnotą, a choroby ducha leczy miłością. Oznacza zatem pozytywną posługę wobec bliźniego: błądzącemu oferuje światło, grzesznikowi daje siłę, chorego obdarza serdecznością. Wszystkich otacza modlitwą. Tak więc, to ludzie − z ich problemami, trudnościami i grzechami − stanowią przedmiot troski MI. Rycerstwo szanuje godność człowieka bez względu na „jakość” jego człowieczeństwa. Chrystus umiłował nas, gdy byliśmy jeszcze grzesznikami (Rz 5, 8); za tę miłość zapłacił własną krwią. Dzięki Męce i Zmartwychwstaniu ludzie stali się dziećmi Bożymi (1J 3, 1). Dlatego też MI traktuje każdego człowieka jak syna Bożego − syna Maryi. 
Wydaje się, że nadszedł czas, by zacząć bardziej intensywnie propagować MI-2 w terenie, zwłaszcza przy parafiach. W parafiach takie koła są „niepowtarzalne”; każde może mieć bardzo różne zadania i różne mogą być powody jego powstania. Koła parafialne MI (środowiskowe) można założyć w celu podjęcia wspólnych − z innymi organizacjami działającymi na terenie parafii − i jakichkolwiek (byle godziwych) działań w zakresie ewangelizacji, katechizacji czy akcji charytatywnych. Lokalne koła Rycerstwa Niepokalanej powinny być swego rodzaju katolickimi samorządami. Jest to szczególnie ważne w dobie kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego. 

Wnioski końcowe
Powiadają, że nigdy nie jest jednak tak dobrze, żeby nie mogło być lepiej. Sto lat obecności MI w życiu Kościoła stawia przed Rycerstwem kolejne wyzwania. Palącą potrzebą jest ożywienie MI-1. Istnieje nagląca potrzeba edukacji maryjnej i rycerskiej na poziomie MI-1, zapewnienie możliwości adekwatnej formacji umysłowej, poprzez dostarczenie rzeczowej wiedzy i argumentów; oraz formacji duchowej (na wysokim poziomie), która kształtowałaby zdrową pobożność, silną wiarę i chrześcijańskie męstwo, odwagę i dumę z własnych przekonań oraz umiłowanie Ideału MI. Działania pozorowane i rutyna skazane są z góry na niepowodzenie.
Nasuwają się zatem następujące wnioski:
1) Służenie w szeregach Rycerstwa Niepokalanej to szukanie chwały Bożej. To codzienna „kwerenda”, która staje się źródłem błogosławieństwa i radości – szczęścia. Ale to nie tylko szukanie, to także walka. Bój o ludzkie szczęście. Ono jak cień podąża za chwałą Bożą. Chwała Boża i ludzkie szczęście są jak dwie bliźniacze siostry. 
2) Cel Milicji Niepokalanej, to ustawiczne podbijanie dusz dla Boga przez Niepokalaną, „bo gdzie Ona zakróluje, tam wnet umysły jaśnieją, serca oczyszczają się z grzechu, a szczęście prawdziwe, czyste, święte, płynące z Najświętszego Serca Jezusowego, zagości” (Pisma, t. 2, s. 357). Nie bez racji zauważa św. Maksymilian: „Na całej kuli ziemskiej […] zaciekle toczy się walka przeciw Kościołowi i szczęściu dusz” (Pisma, t. 2, s. 281). Stwierdzenie to jest nadal aktualne i prawdziwe. I chociaż nieprzyjaciel wydaje się być mocny i nieuchwytny, to pozycja MI jest zdecydowanie lepsza; rycerz Niepokalanej może wszystko. Wszystko może w Tym, który go umacnia − przez Niepokalaną. 
3) MI powinna jedynie podbijać ludzkie serca – podbijać je dla Maryi. Reszty, w imieniu zakochanych w Niej rycerzy, dokona już Ona sama. Niepokalana weźmie ich serca w swoje władanie i umieści w gorejącym miłością Sercu Jezusowym – uczyni je szczęśliwymi. Już tu na ziemi. Szczęście bowiem rozpoczyna się na tym świecie. Tutaj człowiek uczy się nieba, by móc w pełni radować się szczęściem w królestwie Bożym. Chrześcijaństwo z natury jest źródłem radości i szczęścia. Ewangelia − to Dobra Nowina dla wszystkich bez wyjątku ludzi. I tę wiadomość ma nieść współczesnemu światu rycerz Niepokalanej.
4) MI to obowiązek aktywnej obecności w społeczeństwie. Zaniedbania na tym polu grożą nieobliczalnymi wprost konsekwencjami. Świat dokonuje przewartościowania tradycyjnych i naturalnych wartości, kreuje swoje, własne pomysły na szczęście, pokój i dobro. Promocja postaw wrogich już nie tylko wobec wartości chrześcijańskich, ale wobec odwiecznych praw natury „wpisanych w ludzkie serca” (Rz 2, 4-5). Ideologia gender, promocja subkultury LGBT, zakamuflowana eugenika (in vitro, aborcja, eutanazja) − torują sobie drogę do ludzkich sumień poprzez prawo stanowione kolejnych państw w Europie i w świecie. Państwa i społeczeństwa, które zdecydowanie przeciwstawiają się tego typu uregulowaniom „prawnym” wystawione są na pośmiewisko przez liberalne, by nie rzec − libertyńskie, media.
 
5) Milicja Niepokalanej ma wkraczać do wszystkich środowisk społecznych i rodzajów działalności ludzkiej. Rycerstwo winno angażować się w wychowanie dzieci i młodzieży, podejmować działalność w mediach i kulturze, uprawiać naukę i sztuki piękne, działać na polach polityki, bankowości, przemysłu, być obecnym w handlu, w sektorze usług. Rycerstwo ma być widoczne w każdej dziedzinie ludzkiego życia, w każdym przejawie jego aktywności. Słowem − jak to ujął św. Maksymilian − zadanie Rycerstwa Niepokalanej polega na przesiąkaniu wszystkiego co ludzkie, na leczeniu i umacnianiu człowieczeństwa, na Bożym „promieniowaniu” i „przeobrażeniu świata, ludzi, dusz” − na rozwijaniu cywilizacji miłości i szczęścia.

O Maryjo bez grzechu poczęta, módl się za nami, którzy się do Ciebie uciekamy, i za wszystkimi, którzy się do Ciebie nie uciekają, a zwłaszcza za masonami…

o. dr Stanisław M. Piętka OFMConv