Rycerskie expose na 100-lecie MI

„Znam twoje czyny: trud i twoją wytrwałość, i to, że złych nie możesz znieść, i że próbie poddałeś tych, którzy zwą samych siebie apostołami, a nimi nie są, i żeś ich znalazł kłamcami. Ty masz wytrwałość: i zniosłeś wiele dla imienia mego − niezmordowany. Ale mam przeciw tobie to, że odstąpiłeś od twej pierwotnej miłości. Pamiętaj więc, skąd spadłeś, i nawróć się, i pierwsze czyny podejmij! Jeśli zaś nie − przyjdę do ciebie i ruszę świecznik twój z jego miejsca, jeśli się nie nawrócisz” (Ap 2, 2-5).
Mija wiek. Całe sto lat. Piękny Jubileusz Rycerstwa Niepokalanej. Jest się czym pochwalić. Wiele znieśliśmy dla imienia Niepokalanej. Najwięcej − święty Założyciel MI. Oddał swoje życie. Ale i jego następcy, szeregowi rycerze nie zawahali się, gdy trzeba było, oddać dla swej Pani życia. Błogosławieni Męczennicy z Niepokalanowa i franciszkańscy wyznawcy, rycerka Niepokalanej s. Bolesława i wielu innych, którzy stoją niejako „w kolejce” do chwały ołtarza.
Święty Teolog i wizjoner przestrzega nas jednak przed zbytnim zadufaniem. Powiada: „mam przeciw tobie to, że odstąpiłeś od twej pierwotnej miłości […] nawróć się, i pierwsze czyny podejmij!”. To jest pierwsze rycerskie przykazanie: nawracać − nawracać ciągle, nieustannie, permanentnie najpierw samego siebie. Z nadobfitości zaś tego nawrócenia dopiero udzielać innym tej łaski. Z próżnego − rycerz nalać nie potrafi.
Duchowość MI nie do końca zdefiniowana i skodyfikowana, idea bez podręcznika, nie była przecież i nie jest tylko teorią apostolstwa, jest raczej praktyką działań w imieniu i pod opieką Niepokalanej. Bez względu na rodzaj pracy, jaką w danej chwili wykonywaliby Jej rycerze – cokolwiek by czynili, czynią to wyłącznie dla Niepokalanej: w intencji nawrócenia wszystkich dusz, na całym świecie.
Duch św. Maksymiliana rozlał się szeroko poza furtę klasztorną Niepokalanowa. Niewątpliwie z idei MI wiele zaczerpnął Prymas Tysiąclecia, Sługa Boży ks. kard. Stefan Wyszyński, którego pragnieniem było, by ten rodzaj maryjnej pobożności i działania w duchu rycerskim, według ideału MI − nigdy w narodzie nie zgasł. Natchnienia w Rycerstwie Niepokalanej i w pismach św. Maksymiliana szukał także Czcigodny Sługa Boży ks. Franciszek Blachnicki, kiedy zakładał ruch oazowy Światło-Życie; wciąż praktykuje się tam kolbiańską formułę „Aktu poświęcenia się NMP Niepokalanej”. Z duchowości MI czerpał też ks. Tadeusz Dajczer, założyciel Ruchu Rodzin Nazaretańskich. W początkowej fazie formacji ruchu oparł się na konferencjach ascetycznych św. Maksymiliana. I wreszcie, za naśladowcę i kontynuatora idei apostolstwa według św. Maksymiliana nie sposób nie uznać redemptorystę, Ojca Dyrektora Tadeusza Rydzyka, założyciela Radia Maryja, Telewizji Trwam, Fundacji Lux Veritatis i Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej. Tymi właśnie narzędziami ożywia w Polsce i na świecie kult maryjny w nowej formie. Akt poświęcenia się NMP Niepokalanej i Dyplomik MI były również inspiracją dla działalności apostolskiej i wydawniczej zgromadzenia Księży Marianów.
Chociaż nie wszystkie wyliczone tu dzieła są prostą realizacją ducha Rycerstwa Niepokalanej, to przecież ich wpływu nie sposób zaprzeczyć czy pominąć.
Idee Dyplomika „zawojowały” Polskę i świat. Myśl teologiczna pierwotnego statutu MI i rycerskiej duchowości przeniknęła do społeczeństw Europy Zachodniej i świata. Poznanie duchowości MI przełożyło się na konkretne dzieła. Zaczęły powstawać instytuty życia konsekrowanego w oparciu o przesłanie zawarte w Dyplomiku. W 1949 roku z inspiracji MI powstało w Japonii Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej. Domy tego zgromadzenia powstały również w Korei Południowej oraz w Polsce (m.in. w Strachocinie k/Sanoka, Kosinie). W roku 1954 powstał świecki instytut Misjonarek Niepokalanej O. Kolbego w Bolonii oraz Misyjny Instytut Świecki Rycerstwa Niepokalanej na Sycylii. Instytuty oparte o duchowość kolbiańską rozprzestrzeniły się nie tylko we Włoszech i Europie (np. Luksemburgu), lecz również na kontynentach amerykańskich, w Argentynie, Boliwii, USA; także w Polsce − w Harmężach koło Oświęcimia. 
Idea apostolstwa zawarta w Dyplomiku MI stała się probierzem i siłą w dziele misyjnym zakonu franciszkańskiego na całym świecie. Za przykładem św. Maksymiliana i jego polskich współbraci wyruszyli „na cały świat” franciszkanie z prowincji padewskiej i amerykańskiej. Powstały placówki misyjne w Kostaryce (1946), Argentynie, Urugwaju (1947), Brazylii (1949), Korei Południowej (1958), Zambii (1959), Indonezji (1969), Meksyku (1977), na Filipinach (1979). 
Gdy otwarły się możliwości wyjazdu z Polski, wyruszyli w świat także polscy franciszkanie, rycerze Niepokalanej. Powstały placówki misyjne w Brazylii (1974), Boliwii (1977), Kenii (1984), Paragwaju (1986), Tanzanii (1988), Peru (1989), Ekwadorze (1995), Ugandzie… Oraz na terenach Europy wschodniej i Azji: w Rosji − w Petersburgu, Czerniachowsku k. Kaliningradu, Moskwie, Kałudze, Tule, Astrachaniu nad Morzem Kaspijskim, Eliście w Kałmucji, Piatigorsku na Przedkałkaziu; na Ukrainie − we Lwowie, Haliczu, Boryspolu; na Białorusi − m.in. w Mińsku, Grodnie (łącznie 10 parafii); w Uzbekistanie − w Taszkiencie, Samarkandzie...
Wspaniałe dzieła apostolskie inspirowane duchem polskich franciszkanów i rycerzy. 
 
Idea MI jest także impulsem do innego zaangażowania dla wielu zwyczajnych ludzi; zaangażowania stricte apostolskiego. Przynagla do pracy nad sobą − ad maiorem Dei gloriam per Mariam. Dodaje skrzydeł przy podejmowaniu szalonych wypraw w głąb siebie. Dzięki temu stają się oni w swoim środowisku ewangelicznym miastem i lampą na świeczniku. Nawracając siebie i uświęcając się, oświecają i uświęcają − zbawiają − tysiące innych, którzy znaleźli się obok nich.
A jeśli, nie?
„Jeśli zaś nie, przyjdę do ciebie i ruszę świecznik twój z jego miejsca…” − mówi Pan.
Tę przestrogę musimy zawsze mieć przed oczyma. Bo to nie MI i nie Niepokalanowy są celem. Św. Maksymilian powiada wręcz, że jeżeliby Niepokalana „chciała, by się Niepokalanów zawalił, […] niech się zawali. […] Jeżeliby Niepokalana zechciała, by upadł”, to jeszcze by Jej „w tym jak najwydatniej” dopomógł” (Pisma, t. 1, s. 440, 565-566). Tak więc, nie wykluczał spełnienia się apokaliptycznej groźby ruszenia świecznika z jego miejsca. Dlatego też zachęcał do gorliwości i aktywności.
„Przy pomocy Niepokalanej musimy dążyć do tego, żeby wierni Niepokalanej rycerze znajdowali się wszędzie, a zwłaszcza na stanowiskach tak ważnych jak: 1) wychowanie młodzieży (profesorzy zakładów naukowych, nauczyciele, towarzystwa sportowe); 2) kierowanie umysłami mas (czasopisma, dzienniki, ich redagowanie i kolportaż, wypożyczalnie ludowe, lotne biblioteki itd., odczyty, obrazy świetlne − kina itd.); 3) sztuki piękne (rzeźbiarstwo, malarstwo, muzyka, teatr) i wreszcie 4) nasi Milites Immaculatae niech się staną na każdym polu pierwszymi pionierami i wodzami w nauce (przyroda, historia, literatura, medycyna, prawo, nauki ścisłe itd.) Niech też pod naszym wpływem i pod opieką MI stają i rozwijają się placówki przemysłowe, handlowe, banki itd.” (Pisma, t. 1, s. 178-179). 
Tylko taki rodzaj apostolstwa − nazwijmy go totalnym − jest w stanie sprawić, że stopnieją herezje, odszczepieństwa, powrócą zatwardziali grzesznicy przez Niepokalaną do Pana Boga, do Jego miłującego Serca, i − ochrzczą się wszyscy poganie i spełnił się to, co przewidywała bł. Katarzyna Laboure, której Niepokalana objawiła Cudowny Medalik, że Niepokalana będzie «Królową całego świata» i «każdego z osobna»” (Pisma, t. 1, s. 494). 
Mija 100 lat. Wciąż jeszcze przed nami spełnienie marzenia św. Maksymiliana… 
Palącą potrzebą jest ożywienie MI-1. Pięknie brzmią świadectwa opowiadane w gremiach Rycerstwa przez jego członków sobie nawzajem. Po co? Dlaczegóżby nie zwierzyć się ze swoich doświadczeń z Niepokalaną z nie zrzeszonymi kolegami ze studiów, z pracy, na luźnych spotkaniach towarzyskich, podczas zabawy i wypoczynku? Zdecydowana większość otoczenia nawet nie wie o istnieniu Niepokalanowa, nie mówiąc już o MI. 
Istnieje nagląca potrzeba edukacji maryjnej i rycerskiej na poziomie MI-1, zapewnienie możliwości adekwatnej formacji umysłowej, poprzez dostarczenie rzeczowej wiedzy i argumentów. Wreszcie − zapewnienie formacji duchowej na wysokim poziomie, która kształtowałaby zdrową pobożność, silną wiarę i chrześcijańskie męstwo, odwagę i dumę z własnych przekonań oraz umiłowanie Ideału MI. 
Rzecz ciekawa, choć o. Maksymilian tak perfekcyjnie opracował działalność MI-1 oraz MI-3, doskonale zorganizował dwa Niepokalanowy (w Polsce i Japonii), to jakby „zaniedbał” MI-2. Może zabrakło mu czasu na opracowanie szczegółów odnośnie form działalności MI-2, a może nie chciał „zamykać” Rycerstwa w kołach podejrzewając, że doprowadzi to do skostnienia ruchu...? Trudno dziś dociec, co najwyżej można snuć domysły. 
Wydaje się, że miał inny pomysł. Wiedział, że w terenie istnieje i działa wiele kościelnych stowarzyszeń. Sugerował, żeby poszczególni rycerze (MI-1) wchodzili w skład już istniejących struktur. Pisał: „MI niechaj się wciągnie wszędzie i do Żywych Róż, i do Sodalicji, i do III Zakonu, i do I, i do II Zakonu, słowem, do każdej duszy i to najprędzej (chociaż nie warto głośno wyliczać innych stowarzyszeń, by mniej znający MI się nie obawiali)” (Pisma, t. 1, s. 734). Radził, aby „MI 2 […] rozwijać roztropnie w tych tylko miejscowościach, gdzie jest to wskazane i nie ma kwitnących innych stowarzyszeń […], że lepiej nie forsować MI 2, ale raczej MI 1” (Pisma, t. 1, s. 734). 
Wydaje się, że DZISIAJ nadszedł czas, by zacząć bardziej intensywnie propagować MI-2 w terenie, zwłaszcza przy parafiach. W parafiach takie koła są „niepowtarzalne” w zakresie działań ewangelizacyjnych, katechetycznych, charytatywnych − w zależności od potrzeb, miejsca, posiadanych zdolności i środków (byle godziwych). Lokalne koła Rycerstwa Niepokalanej winny być swego rodzaju katolickimi samorządami. Jest to szczególnie ważne w dobie kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego.
Ostatnie lata dają nadzieję. Rycerstwo Niepokalanej w Polsce jest już nie tylko kościelną pia unio, ale również uznanym przez Państwo Polskie stowarzyszeniem użyteczności publicznej, pod nazwą „Rycerstwo Niepokalanej”. Uznanie to ma swoje umocowanie w art. 4. ust. 2 Konkordacie między Stolicą Apostolską a Rzeczypospolitą Polską (art. 4. ust. 2). Rycerstwo Niepokalanej jest − rzec można − dojrzałym stowarzyszeniem: posiada „Statuty Generalne” i „Dyrektorium Narodowe”, które jasno określają strukturę stowarzyszenia i zakres jego działania. Następuje rekonstrukcja zrębów organizacyjnych stowarzyszenia w obrębie wszystkich form MI – od MI-1 po MI-3. 
Nic nie stoi na przeszkodzie, by realizować wielkie zamierzenia św. Maksymiliana, nie oglądając się na statystyki. Statystyki często są złudne. I te bez mała dwa miliony członków w Polsce (a w świecie ponad 4 miliony), ponad 250 wspólnot MI w naszym kraju, w tym prawie 140 formalnych kół Stowarzyszenia; że Rycerstwo obecne jest w 46 krajach na pięciu kontynentach, że posiada liczne, kanonicznie erygowane, siedziby i 27 centrów narodowych, że „Rycerz Niepokalanej” ukazuje się w ponad 20 językach w 40 mutacjach. Łączna liczba wydawanych na świecie tytułów czasopism o tematyce MI bądź mariologicznej − wynosi ponad 50.
Rycerstwo Niepokalanej nie pracuje jednak dla statystyk. Statystyki dają jedynie pewne wyobrażenie o sile Stowarzyszenia. Duchowość MI jest w istocie PRAKTYKĄ rycerskiej aktywności. Nie − „teorią misyjną”.
Kończąc, chciałbym podzielić się taką refleksją…
Rycerstwo Niepokalanej żyje. Dyplomik MI wciąż pozostaje aktualnym dokumentem propagującym ideę apostolstwa „przez Niepokalaną”. Tę trwałość zawdzięcza niewątpliwie solidnym, teologicznym fundamentom stowarzyszenia oraz pobożności jego członków. Toteż, mimo wielu trudności, których przysparzają współczesny świat i nihilistyczne ideologie, Rycerstwo daje dowody na słuszność obranej przez św. Maksymiliana drogi i jego determinacji w realizowaniu statutowej aktywności MI. Można zaryzykować twierdzenie, że przez te 100 lat Dyplomik „zawojował” Polskę i świat. Ale − nie całą Polskę. Nie cały świat…
Nawracajmy się zatem, i podejmijmy pierwsze czyny! 
Bądźmy − tu i teraz − jakby wcieleniem Ducha Świętego i w ten sposób − dopełnieniem Trójcy Przenajświętszej w wieczności − przez Niepokalaną.

o. dr Stanisław M. Piętka.